ဘာသာေရး အေမးအေျဖ

ေမး။ ။ အမိဝမ္းထဲမွာ သေႏၶတည္ေနတဲ့ကေလးက မေမြးဖြားလာဘဲ ၀မ္းထဲမွာတင္ ေသတယ္။ အဲဒီသတၱဝါက
စုတိစိတ္က်တဲ့အခါ အျခားသတၱဝါေတြနဲ႕တူတူဘဲလား။ ဘယ္လိုကုသိုလ္ကံေၾကာင့္ လူမျဖစ္ရတာလဲ။

ေျဖ။ ။ ပဋိသေႏၶအေၾကာင္းကို နားလည္လိုက္တာနဲ႔ “အမိ၀မ္းထဲမွာ သေႏၶတည္ေနတဲ့ကေလးက မေမြးဖြားလာဘဲ အမိ၀မ္းထဲမွာပဲ ေသတယ္”ဆိုတဲ့အေၾကာင္းက ရွင္းသြားပါလိမ့္မယ္။ ဒါက တိုက္႐ိုက္ၾကီး “ဟုတ္တယ္၊ မဟုတ္ဘူး (yes or no)”နဲ႔ ေျဖလို႔ မရေတာ့ ပဋိသေႏၶအေၾကာင္း၊ ေသဆံုးျခင္းအေၾကာင္းေတြကိုလည္း ေျပာမွျဖစ္မယ္ ထင္ပါတယ္။

ဗုဒၶ၀ါဒအရ ပဋိသေႏၶတည္ပံု

ပဋိသေႏၶတည္တာနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ဦးဇင္းေရွ႕က ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္မွာလည္း ေျပာခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒီမွာနည္းနည္း ထပ္ေျပာပါအံုးမယ္။ သေႏၶသားေလာင္း (လူျဖစ္လာမည့္သူ)တစ္ေယာက္ျဖစ္လာဖို႔အတြက္
၁။ မိဘျဖစ္မည့္သူႏွစ္ဦး ကာမစပ္ယွက္ျခင္း၊
၂။ မိခင္ျဖစ္မည့္သူ ဥတုလာၿပီးစ ျဖစ္ျခင္း၊
၃။ ပဋိသေႏၶေနမည့္သူက အဆင္သင့္ျဖစ္ျခင္း ဟူေသာ အေၾကာင္းသံုးခ်က္ ျပည့္စံုဖို႔ လိုပါတယ္။ (မဟာတဏွာသခၤယသုတ္) မ်ားေသာအားျဖင့္ မိဘတို႔ရဲ႕ ေသြးသားကို အေျခခံတယ္လို႔ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ဆိုတာက တစ္ခါတစ္ရံ မိဘတို႔ေသြးသားမပါဘဲ ျဖစ္တတ္လို႔ပါပဲ။

ဒီပဋိသေႏၶအေၾကာင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျမတ္စြာဘုရားေဟာၾကားတာေတြကို သိလိုက္ရရင္ ေတာ္ေတာ္အ့ံၾသစရာ ေကာင္းပါတယ္။ ပဋိသေႏၶတည္ေနပံုကို ေခတ္သစ္ေဆးပညာရွင္ေတြက အေသးစိတ္ရွင္းျပတယ္။ သူတို႔ရွင္းျပႏိုင္တာက ခႏၶာကိုယ္ထဲကုိ ေခတ္သစ္နည္းပညာေတြ အကူအညီနဲ႔ ၾကည့္႐ႈၿပီးမွ ရွင္းျပႏိုင္တာျဖစ္တယ္။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ကေတာ့ ဘာနည္းပညာအကူအညီမွ မပါဘဲနဲ႔ ခေရေစ့တြင္းက် အေသးစိတ္ ေဟာၾကားထားနိုင္ပါတယ္။

အဲဒီသံုးခ်က္လံုး ျပည့္စံုၿပီဆိုပါေတာ့ သေႏၶသား(ကေလး)က ဘယ္လို ျဖစ္တည္လာသလဲ။
ပဋိသေႏၶစတည္သူေလးမွာ
-ကာယဒသကကလာပ္ (ကိုယ္ကာယဆိုင္ရာ ႐ုပ္မ်ားအစုအေ၀း)
-၀တၳဳဒသကကလာပ္ (ဟဒယ၀တၳဳ သို႔မဟုတ္ စိတ္တည္ရာ ႏွလံုးအိမ္ဆိုင္ရာ ရုပ္အစုအေ၀း)
-ဘာ၀ (မိန္းမ၊ ေယာက္်ား လိင္အဂၤါ သို႔မဟုတ္ ေယာက္်ား၊ မိန္းမ အဂၤါႏွစ္မ်ိဳးလံုး)
ဒီသံုးခု စျဖစ္တယ္။ စျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ တစ္ၿပိဳင္နက္တည္း တန္းျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူး။ မေရွးမေႏွာင္း ျဖစ္ျဖစ္လာၾကတာ။

ဘယ္လို ျဖစ္လာသလဲဆိုေတာ့
ျမတ္စြာဘုရားရွင္က
“ပထမဆံုး ကလလမည္ေသာ ေရၾကည္ျဖစ္၏။
ေရၾကည္ကေလးမွ အၿမွပ္ျဖစ္၏။
အျမွပ္မွ သားတစ္(အသားတံုး)ေလး ျဖစ္လာ၏။
သားတစ္ေလးမွ အစိုင္အခဲေလး (အစုအပုံေလး) ျဖစ္လာ၏။
အစိုင္အခဲေလးမွ ခက္မငါးျဖာ (ေျခႏွစ္ေခ်ာင္း၊ လက္ႏွစ္ေခ်ာင္းႏွင့္ ဦးေခါင္း)တို႔ ျဖစ္လာၿပီး
ဆံပင္၊ ေမႊးညွင္း၊ ေျခသည္းလက္သည္းတို႔လည္း ျဖစ္ေပၚလာၾက၏။
မိခင္စားေသာ အစာႏွင့္ မိခင္ေသာက္ေသာအရည္တို႔ျဖင့္ အမိ၀မ္းတြင္းမွ သေႏၶသားေလးက မွ်တရ၏”
လို႔ ေဟာၾကားထားပါတယ္။ (သဂါထာ၀ဂၢ၊ ယကၡသံယုတ္၊ ဣႏၵကသုတ္)

ဒီ႐ုပ္ေတြ ဘာေၾကာင့္၊ ဘယ္လိုဘယ္ပံု ျဖစ္လာေနၾကရတာလဲ။
အဲဒါေလးေတြ ျဖစ္တည္လာရတဲ့ အၿခံအရံ အေထာက္အပံ့က ေလးမ်ိဳးရွိတယ္။
၁။ ကမၼဇ႐ုပ္ (ကံေၾကာင့္ ႐ုပ္ေလးေတြ ျဖစ္လာတယ္)
၂။ စိတၱဇ႐ုပ္ (စိတ္ေၾကာင့္ ႐ုပ္ေလးေတြ ျဖစ္လာတယ္)
၃။ ဥတုဇ႐ုပ္ (ဥတုေၾကာင့္လည္း ႐ုပ္ေလးေတြ ျဖစ္လာတယ္)
၄။ အာဟာရဇ႐ုပ္ (အာဟာရေၾကာင့္လည္း ႐ုပ္ေလးေတြ ျဖစ္လာတယ္)။

ဒီေလးမ်ိဳးကို အေျခခံၿပီး သေႏၶသားေလးက ၾကီးထြားလာတာျဖစ္တယ္။ ထြားထြားၾကိဳင္းၾကိဳင္း၊ သန္သန္မာမာျဖစ္ဖို႔ ကံပါသူက ထြားထြားၾကိဳင္းၾကိဳင္း ျဖစ္တည္လာတယ္။ ေျခေထာက္မပါေစတဲ့ ကံလုပ္ထားသူက ေျခေထာက္က ျဖစ္တည္မလာေတာ့ဘူး။ မ်က္စိအားနည္းဖို႔ ကံပါလာသူက မ်က္စိအားနည္းနည္းနဲ႔ ျဖစ္တည္လာတယ္။ သေႏၶသားေလးရဲ႕ ကံအားေလွ်ာ္စြာ ႐ုပ္ေတြက ျဖစ္တည္လာတာ ျဖစ္တယ္။ ေရွးကံက ေကာင္းရင္ေကာင္းသလို ရုပ္ေလးေတြက ေကာင္းေကာင္းလာတယ္။ အဲဒီမွာလည္း ျဖစ္ပ်က္ရွိတယ္။ ပ်က္တဲ့ဟာေတြက ပ်က္ၿပီး ျဖစ္တဲ့ဟာေတြ ဆက္ျဖစ္တယ္။ ပြားပြားလာတယ္။ ကံေၾကာင့္ ျဖစ္လာၾကတာေပါ့။ ကမၼဇ႐ုပ္ေတြ ျဖစ္တယ္။

ဒါဆိုရင္ အရာအားလံုးအတြက္ ကံကိုပဲ ပံုခ်သလား၊ ကံေၾကာင့္ပဲ ႐ုပ္ေတြက ျဖစ္ၾကတာလားဆိုေတာ့….။ မဟုတ္ဘူး။ စိတၳဇ႐ုပ္တဲ့။ ပဋိသေႏၶစိတ္ရဲ႕ ဥပါဒ္ခဏကေန စၿပီးေတာ့ စိတ္ေတြ စျဖစ္တယ္။ (ပဋိသေႏၶစိတ္ရဲ႕ ဥပါဒ္ခဏ…စတာေတြက အဘိဓမၼာကို သင္ဖူးမွသာ ေသခ်ာသိပါလိမ့္မယ္။ ဒီေနရာမွာေတာ့ အဲဒါေတြ အကုန္ရွင္းလို႔ မျဖစ္ႏိုင္ပါ)။ အဲဒီစိတ္ေတြ စျဖစ္ကတည္းက ႐ုပ္ကို ဆိုင္ရာဆိုင္ရာ ျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါကို စိတၱဇ႐ုပ္လို႔ ေခၚတယ္။

ေနာက္ၿပီး ဥတုဇ႐ုပ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ဥတုဇ႐ုပ္ဆိုတာ အေငြ႕ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ႐ုပ္ကို ေျပာတာျဖစ္ပါတယ္။ အမိ၀မ္းရဲ႕ အပူ၊ အေအး…စတာေတြေၾကာင့္ ႐ုပ္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ႐ုပ္ေတြ ပ်က္တယ္။ ဒါကို ဥတုဇ႐ုပ္လို႔ ေခၚပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္က အပ်က္ထက္ အျဖစ္ေတြကမ်ားေတာ့ တျဖည္းျဖည္း ပြားလာတယ္။ ၾကီးလာပါတယ္။
ပထမ ၇-ရက္မွာ မိခင္စားတဲ့အစာက ကေလးကို မထိေသးဘူး။ ဒုတိယ ၇-ရက္လြန္တဲ့အခါမွာေတာ့ အဆီ၊ ၾသဇာေတြက ခ်က္ၾကိဳးက တစ္ဆင့္ ၀င္လာၿပီ။ အာဟာရဇ႐ုပ္ေတြ ျဖစ္လာပါၿပီ။

ဒါဆိုရင္ ပဋိသေႏၶအေၾကာင္းေတာ့ သိတန္သေလာက္ သိၿပီေပါ့။ ဒီေနရာမွာ စုတိ-ဆိုတာေလးကို နည္းနည္း သိထားသင့္ပါတယ္။ စုတိ-ဆိုတာ အလြယ္ေျပာရရင္ ေသဆံုးျခင္းေပါ့။ ဗုဒၶ၀ါဒက ပဋိသေႏၶအခါ၊ ပ၀တၱိအခါနဲ႔ စုတိ တို႔ကို ေသခ်ာခဲြျပထားတယ္။ ပဋိသေႏၶအခါဆိုတာ အမိ၀မ္းမွာ ကံအဟုန္ေၾကာင့္ေရာက္လာရတဲ့ ပဋိသေႏၶစိတ္၊ အဲဒီပဋိသေႏၶစိတ္ကေလးရဲ႕ စျဖစ္ရာ ဥပါဒ္ခဏဟာ ပဋိသေႏၶအခါ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီပဋိသေႏၶခဏကေန စုတိစိတ္က်တဲ့(ေသဆံုးတဲ့)အခါအထိက ပ၀တၱိအခါ ျဖစ္ပါတယ္။

ကဲ…ဒါဆိုရင္ အမိ၀မ္းတြင္းက ကေလး ေသဆံုးတာနဲ႔ အျပင္ကလူေတြ ေသဆံုးတာ အတူတူလားဆိုေတာ့ ေသျခင္းေလးမ်ိဳးကို သိဖို႔ လိုျပန္တယ္။
၁။ သက္တမ္းကုန္လို႔ ေသျခင္း
၂။ ကံကုန္လို႔ ေသျခင္း
၃။ သက္တမ္းေရာ၊ ကံေရာ ႏွစ္ခုလံုးကုန္လို႔ ေသျခင္းနဲ႔
၄။ ႐ုတ္တရက္ေသျခင္း…လို႔ ေလးမ်ိဳးရွိတယ္။

သက္တမ္းကုန္လို႔ ေသတယ္ဆိုတာ လူ႕သက္တမ္းဆိုတာ အပိုင္းအျခားရွိတယ္။ အႏွစ္တစ္ေသာင္း သက္တမ္းမွာ လူျဖစ္တဲ့သူက အဲဒီသက္တမ္းကုန္ရင္ ေသရတယ္။ အႏွစ္ ၁၀၀ သက္တမ္းမွာ လူျဖစ္သူက အႏွစ္ ၁၀၀ ျပည့္လို႔ ေသတယ္။ ဒါက သက္တမ္းကုန္လို႔ ေသရျခင္းေပါ့။

ေနာက္ ကံကုန္လို႔ ေသရတယ္။ သက္တမ္းက အလြန္ရွည္တဲ့ကာလမွာ ျဖစ္လာရေပမယ့္ သူ႕မွာ ပါလာတဲ့ကံက မရွိေတာ့ရင္ ေသရတဲ့သေဘာပါ။ ေနာက္ သက္တမ္း၊ ကံ (ႏွစ္ပါးစံု)ကုန္လို႔ ေသရတယ္။ ေနာက္ဆံုး ႐ုတ္တရက္ေသဆံုးရျခင္းဆိုတာကေတာ့ ကားတိုက္လို႔ ေသတာ၊ ရထားတိုက္လို႔…စတဲ့ ႐ုတ္တရက္ေသဆံုးျခင္းကို ဆိုလိုပါတယ္။

ဆိုေတာ့ အမိ၀မ္းတြင္းက ကေလးေသဆံုးတာနဲ႔ အျပင္ကလူေတြ ေသဆံုးတာဟာ တူပါတယ္လို႔ အေျဖထြက္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ပ၀တၱိအခါမွာ ႐ုပ္ေတြဟာ ျဖစ္လာတယ္။ ပ်က္သြားတယ္။ ျဖစ္လာတယ္။ ပ်က္သြားတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ လည္ပတ္ေနရင္း ေဖာက္ျပန္ေျပာင္းလဲေနရင္း အထက္ပါ ေသျခင္းေလးမ်ိဳးထဲက တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ေသဆံုးသြားၾကရတယ္။

ဒီလိုဆိုရင္ အမိ၀မ္းထဲက ကေလးက ဘယ္လို ေသျခင္းမ်ိဳးနဲ႔ ေသမလဲ။ သက္တမ္းကုန္ဖို႔ မေျပာနဲ႔ လူ႕ဘ၀ကိုေတာင္ မစရေသးဘူး။ ဒီေတာ့ သက္တမ္းနဲ႔ကံ ႏွစ္မ်ိဳးလံုး ကုန္လို႔ ေသျခင္းမ်ိဳးလည္း မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ဒီကေလး ေသဆံုးရဖို႔အတြက္ ႏွစ္မ်ိဳးပဲ က်န္ပါတယ္။ ကံကုန္လို႔ ေသတာျဖစ္ရင္ျဖစ္၊ မဟုတ္ရင္ ႐ုတ္တရက္ေသဆံုးတာမ်ိဳး ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ကံကုန္လို႔ဆိုတာေတာ့ ဟုတ္ပါၿပီ။ ဘယ္လိုလုပ္ ႐ုတ္တရက္ေသဆံုးရမလဲ….။ မိခင္ျဖစ္သူက ကေလးေသေစႏုိင္ေလာက္တဲ့ မတည့္တဲ့ေဆး၀ါးကို စားလုိက္တာဟာ အျပင္မွာ အဆိပ္ေသာက္လို႔ ေသတာနဲ႔ အတူတူလို႔ပဲ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အျခားပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးလည္း ရွိႏုိင္ပါေသးတယ္။ ခ်ဲ႕ေတြးၾကည့္လို႔ ရမယ္ ထင္ပါတယ္။

ေမးခြန္းရဲ႕ ဒုတိယအခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဘယ္ကံေၾကာင့္ လူမျဖစ္တာလဲဆိုတာကို ၾကည့္ရေအာင္။ ဗုဒၶ၀ါဒအရေတာ့ အမိ၀မ္းတြင္းကေလးကလည္း လူျဖစ္သြားပါၿပီ။ ပဋိသေႏၶစိတ္ရဲ႕ ဥပါဒ္ခဏကေန စၿပီး လူျဖစ္ခဲ့တာပါ။ ဒကာဆိုလိုခ်င္တာက အမိ၀မ္းတြင္းကေန ဘယ္ကံေၾကာင့္ လူ႕အျဖစ္ကို ေရာက္မလာတာလဲလို႔ ဆိုခ်င္ပံုရပါတယ္။ ဘယ္ကံရယ္လို႔ တိတိပပ ေျပာလို႔ ရမယ္ မထင္ပါ။ အသက္တိုေစတတ္တဲ့ ကံအသီးသီးေၾကာင့္လို႔ပဲ ဆိုရမွာပါ။ ဒီလိုဆိုေတာ့ အထက္မွာ ေျပာခဲ့တဲ့ ေသျခင္းႏွစ္မ်ိဳးနဲ႔ ေသဆံုးသြားလို႔ လူ႕အျဖစ္ကို ေရာက္မလာတာလို႔ပဲ ေျပာရမွာပါ။

ဦးဇင္းရဲ႕ အေျဖက ဒီေလာက္ပါပဲ။ မရွင္းတာရွိရင္ ထပ္ေမးလို႔ ရပါတယ္။ ဒီကိစၥက အလြန္ကို က်ယ္ျပန္႔တဲ့ကိစၥ ျဖစ္ပါတယ္။

ကံမ်ားႏွင့္စကားေျပာျခင္း

အခ်ိန္ကာလကို ပိုင္းျခားသတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚေျပာဆုိဖို႔ အတိတ္၊ ပစၥဳပၸန္၊ အနာဂတ္ရယ္လို႔ ကာလသံုးပါး သတ္မွတ္ထားၾကတယ္။ အတိတ္ျပဳမူခ်က္မ်ားက ပစၥဳပၸန္ကို ေမြးဖြားေပးသလို ပစၥဳပၸန္ျပဳမူခ်က္မ်ားက အနာဂတ္ကို ေမြးဖြားေပးတယ္။ အတိတ္နဲ႔ကင္းတဲ့ ပစၥဳပၸန္မရွိသလို ပစၥဳပၸန္မရွိရင္လဲ အနာဂတ္ဆိုတာ မရွိႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ကာလသံုးပါးဟာ အခ်င္းခ်င္း ဆက္စပ္မွီခိုေနရပါတယ္။

ေလာကမွာ တစ္ခ်ိဳ႕က `ပစၥဳပၸန္ဆိုတာ အတိတ္က ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားရဲ႕ အသီးအပြင့္ျဖစ္တယ္´လို႔ တရားေသမွတ္ယူထားတတ္ၾကတယ္။ ပစၥဳပၸန္အေျခအေနမွာ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အတိတ္ကိုသာ လႊဲဖယ္ပံုခ်တတ္ၾကတယ္။ ဒါဟာ ပစၥဳပၸန္လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားက အနာဂတ္ကုိပံုေဖာ္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာတရားကို မ်က္ကြယ္ျပဳလုိက္တာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာအလိုအရ ကာလသံုးပါးနဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ျဖစ္စဥ္ဟာ အေၾကာင္းအက်ိဳးခဲြျခားလို႔ မရဘူး။ အမ်ားအားျဖင့္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမွာ ျဖစ္ေနတာက ပစၥဳပၸန္အဆင္မေျပမႈက်ေတာ့ အတိတ္ကံ မေကာင္းလို႔ဟု ယူဆၾကၿပီး ပစၥဳပၸန္ေကာင္းရင္ အနာဂတ္ေကာင္းႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့သေဘာတရားကို ေရငံုႏႈတ္ပိတ္ေနၾကတယ္။ `ျဖစ္သမွ်အေၾကာင္းအေကာင္းခ်ည္းပဲ၊ အတိတ္က မေကာင္းခဲ့လို႔ ဒို႔ဒီလို ျဖစ္ေနရတာ´၊ အဲဒီလို တရားေသ ယူဆေနသ၍ေတာ့ ဗုဒၶဘာသာလို႔ အမည္ခံထားေပမယ့္ ဗုဒၶဘာသာမဟုတ္ပါဘူး။ ပုေဗၺကတေဟတုဒိ႒ိဆိုတဲ့ ျဖစ္သမွ်အေၾကာင္း ေရွးကံအေဟာင္းခ်ည္းပဲလို႔ ဆိုတဲ့ မိစၧာဒိ႒ိစာရင္း ၀င္သြားပါၿပီ။ ျဖစ္သမွ်အေၾကာင္း အေကာင္း၊ အဆိုးအားလံုးကို အတိတ္ကို ပံုခ်လိုက္တဲ့သေဘာပါ။

ဗုဒၶဘာသာမွာ အဓိက ေျပာေျပာေနတတ္တဲ့ `သေဗၺ သတၱာ ကမၼႆကာ၊ ကမၼံ သေတၱ ၀ိဘဇၨတိ - သတၱ၀ါေတြဟာ ကံသာလွ်င္ ကိုယ္ပုိင္ဥစၥာရွိၾကတယ္၊ သတၱ၀ါေတြကို ကံက ေ၀ဖန္ပိုင္းျခားေပးတယ္´ဆိုတဲ့စကားထဲက `ကံ´ဆိုတဲ့စကားကို နားမလည္ၾကလို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြဟာ `လွံထမ္းလာတာပဲ ျမင္ရတယ္၊ ကံထမ္းလာတာ မျမင္ရ´စေသာ စကားမ်ားျဖင့္လဲ ကံကို အဓိပၸာယ္အေကာက္အယူ မွားေနၾကပါတယ္။ `ကံ´ဆိုတာ မျမင္ရတဲ့၊ မိမိတို႔လက္လွမ္းမမီႏိုင္တဲ့ မိမိတို႔ဘ၀ အေကာင္းအဆိုးကို ျပဳျပင္ဖန္တီးေပးေနတဲ့ ဖန္ဆင္းရွင္ဘုရားတစ္ဆူလိုျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့အျမင္အထိ လြဲမွားယူဆေနမိၾကတယ္။ ဒီလိုသာ ယူဆမိရင္ ဖန္ဆင္းရွင္က အရာရာကို ဖန္တီးေပးတယ္ဆိုတဲ့ ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒနဲ႔ ဘာမွထူးမွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒက ဖန္ဆင္းရွင္၊ ဗုဒၶ၀ါဒက `ကံ´။ ဒီေလာက္ပဲ ထူးျခားေနပါလိမ့္မယ္။

ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒမွာ `ျဖစ္ေပၚျခင္း၊ တည္ရွိျခင္း၊ ခ်ဳပ္ေပ်ာက္ျခင္း´အားလံုးဟာ ဖန္ဆင္းရွင္ျပ႒ာန္းလိုက္တဲ့အတိုင္း ျဖစ္ေပၚေနရတယ္။ အေကာင္းအဆိုးသတ္မွတ္ခ်က္ဟာ ဖန္ဆင္းရွင္သာလွ်င္ အဓိက ခြဲျခားေ၀ဖန္ႏုိင္တယ္။ ဖန္ဆင္းရွင္က ေကာင္းဆိုလွ်င္ေကာင္း၊ မေကာင္းဆိုလွ်င္ မေကာင္းပဲ။ လူသားအေနနဲ႔ ထူးျခားၿပီး စဥ္းစားစရာမလိုဘူး။ လက္ရွိျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အေျခအေနအတြက္ ေကာင္းသည္ျဖစ္ေစ၊ ဆိုးသည္ျဖစ္ေစ ဘာမွ ေစာဒကတက္ခြင့္မရွိဘူး။ ဖန္ဆင္းရွင္ျပ႒ာန္းထားတဲ့ ပံုစံကြက္ထဲမွာ အလိုက္သင့္ စီးေမ်ာလိုက္ရံုပဲ။ အခ်ိဳ႕ဗုဒၶဘာသာေတြဟာလဲ မိမိတို႔ဘ၀ကို `မေကာင္းလဲ ကံ၊ ေကာင္းလဲ ကံ´လို႔သေဘာထားၿပီး `ကံ´ကိုပဲ ၀ကြက္အပ္ထားၾကတယ္။ `ကံ´ဆိုတဲ့ ပံုစံခြက္ထဲမွာ ေရစုန္ေမွ်ာ စီးဆင္းလြင့္ပါေနၾကတယ္။

ေလာကမွာ အခက္အခဲအက်ပ္အတည္းေတြဟာ တစ္ခ်ိန္မဟုတ္တစ္ခ်ိန္ ၾကံဳေတြ႕ေနၾကရတယ္။ ႏိုင္ငံတစ္ခုအတိုင္းအတာ၊ ကုမၸဏီစတဲ့အဖဲြ႕အစည္းအတိုင္းအတာ၊ မိသားစုအတိုင္းအတာ စသည္အေလ်ာက္ အက်ပ္အတည္းေတြက မိမိတို႔ အသက္ရွင္စဥ္ကာလမွာ ေတြ႕ေနရမွာပဲ။ အဲဒီလို အခက္အခဲေတြ ေတြ႕ၾကံဳရတဲ့အခါ ေဖာက္ထြက္ေက်ာ္လႊား လြန္ေျမာက္သြားသူေတြရွိသလို `ကံေပါ့ကြာ´ဆိုၿပီး ေရစုန္ေမွ်ာကာ `ကံ´ကို `၀´ကြက္ လက္ပိုက္ၾကည့္ေနသူေတြလဲ အမ်ားၾကီးရွိေနပါတယ္။ အဲဒီလို လူမ်ိဳးေတြဟာ အရႈံးသံသရာထဲမွာ ရႈံးၿပီးရင္းရႈံး၊ နစ္ၿပီးရင္းနစ္ ဒုကၡပင္လယ္ေ၀ေနၾကရေတာ့တာပဲ။

လူေတြ ေျပာေနၾကတာပဲ။ `ကိုယ္လုပ္မွ ကိုယ္စားတာ´တဲ့။ မွန္ပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားကို ခ်ဲ႕ထြင္သြားၾကဖို႔ပဲ ရွိပါတယ္။ ကိုယ္လုပ္မွ ကိုယ္စားရတာ၊ ကိုယ္လုပ္တာ ကိုယ္ခံရတာ၊ ကိုယ္တိုက္ပဲြ၀င္မွ ကိုယ္ေအာင္ပဲြရတာ၊ ကိုယ္ေတာင္းဆိုမွ ကိုယ္ရတာ၊ ကိုယ္တိုက္ထုတ္မွ ကိုယ္ႏိုင္တာ၊ အရာရာမွာ ကိုယ္ဆိုတဲ့ မိမိအေပၚမွာ မူတည္ေနတာခ်ည္းပဲ။ ေကာင္းက်ိဳးခံစားရတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဆိုးက်ိဳးခံရတာျဖစ္ျဖစ္ အဓိကလက္သည္တရားခံက ကိုယ္မွတစ္ပါး အျခားသူမရွိဘူး။ ကိုယ့္ဘ၀ကို ပံုေဖာ္ေနတဲ့ ဖန္ဆင္းရွင္ဆိုတာလဲ မရွိဘူး။ အတၱာဟိ အတၱေနာ နာေထာပဲ။ ကိုယ့္အားကို ကိုယ္ပဲ ကိုးစားရမွာ။ မျမင္ရတဲ့ ကံဆိုတဲ့ အျခားအရာလဲ မရွိဘူး။

`ကံ´ဆိုတဲ့စကားရဲ႕ အဓိပၸာယ္ကို နားလည္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ `ကံ´ဆိုတာ `ကမၼ´ဆိုတဲ့ ပါဠိစကားကို ပါဠိသက္ျမန္မာစကားေျပအျဖစ္ ေျပာင္းလဲသံုးစြဲထားတာ ျဖစ္တယ္။ လိုရင္းဆိုရလွ်င္ `အလုပ္´၊ `အျပဳအမူ´၊ `လုပ္ေဆာင္ခ်က္´လို႔ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ အျပဳခံသတၱိ သို႔မဟုတ္ Passive Type သေဘာရွိပါတယ္။ Active Type သေဘာရွိသူေတြ သို႔မဟုတ္ သတၱ၀ါေတြ ျပဳသမွ်၊ ေျပာသမွ်၊ ၾကံစည္သမွ်အရာေတြဟာ `ကံ´ေတြပါပဲ။ ကံဆိုတာ မျမင္ရတဲ့ ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊားၿပီး လူေတြရဲ႕ဘ၀ထဲ ေရာက္လာတဲ့ သေဘာတရားမဟုတ္ပါဘူး။ ေခတ္စကားနဲ႔ေျပာရရင္ ဘလိုင္းၾကီးလာေရာက္ၾကိဳးကိုင္ ျခယ္လွယ္ေနတဲ့အရာ မဟုတ္ပါဘူး။ စိတ္ပါလို႔ျဖစ္ေစ၊ မပါဘဲျဖစ္ေစ တစ္နည္းနည္းနဲ႔ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ျပဳမူ၊ ေျပာဆို၊ ၾကံစည္ခဲ့တဲ့ `ကံ´က မိမိတို႔ရဲ႕ ျဖစ္တည္မႈကို အေကာင္းအဆိုးစီမံေပးေနတာပါ။

ေမြးရပ္ေျမက အသိမိတ္ေဆြထဲမွာ `ကံေပါ့ေလ´လို႔ အၿမဲေျပာတတ္တဲ့ အေဒၚၾကီးတစ္ေယာက္ရွိပါတယ္။ သူကဆိုရင္ အၿမဲတမ္း ဘာေတြပဲ ၾကံဳေတြ႕ေတြ႕ ကံပဲ။ သူ႕ဟာသူ ေရခ်ိဳးမွားလို႔ ဖ်ားေနသူကို ေတြ႕ရင္လဲ `ေအာ္ သူခမ်ာ ကံမေကာင္းရွာဘူး´။ ၾကီးပြားေနသူတစ္ေယာက္ သူ႕ဟာသူ အရက္ေသာက္ မ်ာေပြၿပီး လုပ္ပံုလုပ္နည္းမမွန္လို႔ ဆင္းရဲသားဘ၀ေရာက္သူကိုေတြ႕လဲ ကံပဲ။ အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္ၿပီး ရမ္းကားလို႔ ေဆးရံုတက္ေနရသူကိုၾကည့္ၿပီးေတာ့လဲ ကံပဲ။ အေဒၚၾကီးေျပာတာ မဟုတ္ဘူးလား။ ဟုတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေျပာေျပာေနတဲ့ ကံက အဓိပၸာယ္အေကာက္အယူလြဲေနတယ္။ `ကံမေကာင္းဘူး´လို႔ ေျပာတာဟာ `လုပ္ပံုလုပ္နည္း မမွန္ဘူး´လို႔ ေျပာမွ ဗုဒၶဘာသာရဲ႕ ကံကို ထင္ဟပ္မိေစလိမ့္မယ္။ အမ်ားစု ရည္ညႊန္းတဲ့ကံဆိုတာ လက္ရွိျပဳမူခ်က္ေတြကို မရည္ညႊန္းဘဲ အတိတ္ကံကိုပဲ ရည္ညႊန္းတတ္ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မွန္ေတာ့ မွန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ မွားတယ္လို႔ ဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္။

တစ္ခ်ိဳ႕က လက္ရွိကိုယ့္လုပ္ရပ္ေတြ အသံုးမက်လို႔ အမွားအယြင္းေတြျဖစ္၊ ဆိုးက်ိဳးေတြ ခံစားေနရတာကို မျမင္ရတဲ့ကံကို သြားၿပီးလႊဲခ်ေနတတ္ၾကတယ္။ အမွားအယြင္းတစ္ခု၊ ဆံုးရႈံးမႈတစ္ခုနဲ႔ ၾကံဳေတြ႕လာရၿပီိဆိုရင္ အမွန္တကယ္ စဥ္းစားသင့္တာက `ငါလုပ္တာ ဘာေတြ မွားေနလဲ၊ ဘာေတြ လိုအပ္ေနခဲ့သလဲ´ဆိုတဲ့ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ျပန္လည္ဆန္းစစ္သင့္ပါတယ္။ အဲဒီလို ကိုယ့္လက္ရွိလုပ္ရပ္ရဲ႕ အမွားအယြင္း၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြကိုျမင္မွ ေကာင္းမြန္တဲ့ သစ္လြင္တဲ့ အက်ိဳးၾကီးတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြအျဖစ္ ေပၚထြက္လာမွာပါ။ `ငါကေတာ့ အေကာင္းဆံုးလုပ္တာပဲ၊ ဒါေပမယ့္ ကံမေကာင္းလုိ႔ ဘာမွျဖစ္မလာခဲ့ဘူး´လို႔ ဆိုတာဟာ ေရွ႕စကားေနာက္စကား မညီပါဘူး။ ကိုယ့္အျမင္နဲ႔ကိုယ္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးဆိုတာ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ့္တကယ္မွာ လိုအပ္ခ်က္တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခုရွိေနလို႔ မေအာင္ျမင္ျခင္းျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ရည္မွန္းခ်က္ေအာင္ျမင္ခ်င္ရင္ အဲဒီလိုအပ္ခ်က္ေတြကို ေတြ႕ေအာင္ရွာရပါလိမ့္မယ္။ လိုအပ္ခ်က္ကို မရွာဘဲ `ကံမေကာင္းလို႔´ဆိုၿပီး ယူဆေနသမွ် လမ္းေၾကာင္းမွန္ကို ဘယ္ေတာ့မွ ေတြ႕မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေလာကမွာ ေျပာေျပာေနတတ္ၾကပါတယ္။ `ဒီေကာင္က ဘာလုပ္လုပ္ သိပ္အားမထုတ္ရဘူး၊ အကုန္ေအာင္ျမင္တာခ်ည္းပဲ´လို႔။ အဲဒီလို လူမ်ိဳးကို ေသခ်ာေလ့လာၾကည့္ရင္ ေအာင္ျမင္မႈအတြက္ အားသာခ်က္တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခု ရွိေနလို႔ပါ။ အေျပာေကာင္းျခင္း၊ စိတ္ရွည္ျခင္း၊ ေစတနာထားျခင္း စတဲ့ လက္ရွိေကာင္းကြက္ေလးေတြက သူ႕ကိုေအာင္ျမင္ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ေပးေနတတ္ပါတယ္။ `သူက အတိတ္က ဘာကံေတြမ်ား လုပ္ခဲ့သလဲမသိ၊ အမ်ားျမင္ခ်စ္ခင္ေနတာပဲ´လို႔လဲ ဆိုတတ္ၾကတယ္။ တကယ္ေတာ့ အတိတ္ကံဆိုတာထက္ လက္ရွိသူရဲ႕ ေျပာပံုဆိုပံု၊ လုပ္ပံုကိုင္ပံု ဆက္ဆံပံုေတြကိုက ခ်စ္ခင္စရာ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ အခုေတာ့ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ျဖစ္ေနပံုက လူတစ္ေယာက္ဟာ ေအာင္ျမင္မႈေတြ ရယူေနရသူေတြကို ေတြ႕တိုင္း `ဒီလူက ေတာ္ေတာ္ အတိတ္ကံေကာင္းခဲ့တာေနာ္´။ အဲဒီလိုခ်ည္းပဲ ေျပာေျပာေနတတ္ၾကတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဗုဒၶဘာသာလို႔ အမည္ခံထားေပမယ့္ မိစၧာဒိ႒ိဘ၀ေရာက္ေနရတဲ့သူေတြ အမ်ားၾကီးပဲ။

အမ်ားသိ ပံုျပင္ေလးနဲ႔ ေျပာခ်င္ပါတယ္။ ကုန္သည္ႏွစ္ဦး ကႏၱာရခရီးကို ျဖတ္ေက်ာ္သြားၾကတဲ့ ပံုျပင္ပါ။ တစ္ဦးက ေနာက္လိုက္ လွည္းငါးရာနဲ႔ ကႏၱာရခရီးကို အရင္ သြားႏွင့္တယ္။ ကႏၱာရထဲေရာက္ေတာ့ ဘီလူးေတြက ေရွ႕မွာမိုးေတြ ရြာေနတဲ့အေၾကာင္း၊ ေရေတြကို အပင္ပန္းခံ သယ္စရာမလိုေၾကာင္း…ေျပာပါတယ္။ သူတို႔ကိုယ္ေတြမွာလဲ ေရေတြရဲႊေနတဲ့ဟန္၊ ၾကာဖူးၾကာစြယ္ေတြ စားေနဟန္ သရုပ္ေဆာင္ၿပီး ေျပာတာဆိုေတာ့ အဆိုပါ ကုန္သည္ေခါင္းေဆာင္က ဘီလူးေတြရဲ႕ စကားကို နားေယာင္မိသြားတယ္။ ယံုၾကည္သြားခဲ့တယ္။ ဒါနဲ႔ သူ႕ေနာက္လိုက္ ခရီးသည္လွည္းသမားေတြကို ရွိသမွ်ေရေတြ အကုန္သြန္ခ်ထားခဲ့ဖို႔ ေျပာလိုက္တယ္။ ဒီလိုနဲ႔ သြားရင္းသြားရင္း ကႏၲာရက ေျခာက္ေသြ႕၊ ေရကလဲ မေတြ႕နဲ႔ လွည္းသမားေတြအားလံုး ပင္ပန္းကုန္ေတာ့တာပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ဘီလူးေတြက အလြယ္တကူပဲ လွည္းကုန္သည္ေတြကို စားပစ္လိုက္ၾကတယ္။ ဒုတိယအဖြဲ႕လာေတာ့လဲ ဘီလူးေတြက ေရွးနည္းတူ ျဖားေယာင္းၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီကုန္သည္က အေျမာ္အျမင္ၾကီးတယ္။ ဉာဏ္ရွိတယ္။ ႏႈိင္းႏိႈင္းခ်ိန္ခ်ိန္ လုပ္ေဆာင္တတ္တယ္။ ေရွ႕မွာ မိုးရြာေနတယ္ဆိုရင္ မိုးရိပ္ေတာ့ ေတြ႕ရမွာပဲ။ မိုးနံ႔ေတာ့ ရမွာပဲ။ ဒီလူေတြၾကည့္ရတာ အရိပ္လဲ မထြက္ဘူး။ မ်က္ေတာင္လဲ မခတ္ဘူး။ လူမျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ဘီလူးေတြပဲ ျဖစ္ရမယ္လို႔ ယံုၾကည္လိုက္ပါတယ္။ ဒါနဲ႔ သူ႕ေနာက္လိုက္ လွည္းသမားေတြကို ေရေတြ သြန္မပစ္ၾကဖို႔၊ ဘီလူးေတြရဲ႕စကားကို နားမေယာင္ၾကဖို႔ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ဒုတိယကုန္သည္ဟာ ပထမလွည္းကုန္သည္ရဲ႕ ကုန္ပစၥည္းေတြေရာ၊ ေစ်းႏႈန္းအျမတ္အစြန္းေတြပါရၿပီး အိမ္ျပန္ခရီးလွခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီပံုျပင္မွာ ေျပာခ်င္တာက ပထမကုန္သည္နဲ႔အဖြဲ႕ ဘီလူးေတြအစားခံရတာ၊ ကုန္ေတြ ဆံုးရႈံးရတာ၊ က်န္ခဲ့တဲ့ ဇနီးသားသမီးေတြ စိတ္ဆင္းရဲ ကိုယ္ဆင္းရဲ ဒုကၡေရာက္ၾကရတာဟာ `ေအာ္… သူတို႔ခမ်ာ ကံမေကာင္းရွာၾကဘူးေနာ္´လို႔ ဆိုမလား။ ဒုတိယကုန္သည္နဲ႔အဖဲြ႕ကိုေရာ `ေအာ္… သူတို႔ျဖင့္ ကံေကာင္းလိုက္ၾကတာ´လို႔ ဆိုမလား။ လုပ္ရပ္ဟာ ကံလို႔ သေဘာေပါက္ထားသူေတြအတြက္ဆိုရင္ေတာ့ ပထမအဖြဲ႕ဟာ `ကံဆိုးတယ္´။ ဒုတိယအဖဲြ႕က `ကံေကာင္းတယ္´လို႔ေျပာႏိုင္ပါတယ္။ အသက္ပါ ဆံုးရႈံုးၿပီး မေကာင္းတဲ့အက်ိဳးဆက္ေတြ ခံစားသြားရတဲ့ ပထမအဖြဲ႕ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာ မေကာင္းခဲ့ပါဘူး။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ၊ စဥ္းစားဆင္ျခင္ပံုေတြက မမွန္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔ဟာ ဆံုးရႈံုးမႈေတြနဲ႔ ရင္ဆိုင္ၾကရတာပါ။ ဒီလိုမွ မဟုတ္ဘဲ သူတို႔လုပ္ရပ္ေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳၿပီး `မျမင္ရတဲ့ ကံ´ကို လႊဲခ်ေနၿပီဆိုရင္ေတာ့ အဲဒီအယူအဆဟာ မွားယြင္းသြားပါၿပီ။ ပထမအဖြဲ႕ဟာ ဉာဏ္ပညာနဲ႔ ႏိႈင္းႏိႈင္းခ်ိန္ခ်ိန္ မလုပ္ေဆာင္ဘဲ မွားယြင္းဆံုးျဖတ္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒုတိယအဖဲြ႕ေတာ့ မိမိရဲ႕ စဥ္းစားဆင္ျခင္ဉာဏ္၊ ဆည္းပူးထားတဲ့ ဗဟုသုတေတြနဲ႔ မွန္ကန္စြာ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေၾကာင့္ပဲ သူတို႔ရဲ႕ အက်ိဳးရလာဒ္ေတြ ျခားနားသြားခဲ့ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္နယ္ပယ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေအာင္ျမင္ျခင္း၊ ရႈံုးနိမ့္ျခင္းႏွစ္ခုလံုးမွာ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ေလးေတြ တစ္ခုမဟုတ္တစ္ခု ရွိေနတတ္ပါတယ္။ တၿပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ အဲဒီ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ေလးက ေအာင္ျမင္ျခင္း၊ ရႈံးနိမ့္ျခင္းရဲ႕ အဓိကအေၾကာင္းတရား ျဖစ္ေနတတ္ျပန္ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္မႈရဖို႔ရန္အတြက္ ဗုဒၶဘာသာက ကံ၊ ဉာဏ္၊ ၀ီရိယ သံုးခုညီဖို႔ ေျပာပါတယ္။ အတိတ္ကာလက ၿပီးျပက္ခဲ့တဲ့ မိမိတို႔ရဲ႕ ေကာင္းကံ၊ ဆိုးကံေတြကို ဘာမွ ျပဳျပင္လို႔ မရေတာ့ပါဘူး။ ၿပီးခဲ့တဲ့အရာေတြက ၿပီးသြားခဲ့ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပစၥဳပၸန္လုပ္ေဆာင္ခ်က္(ကံ)ကို ဉာဏ္၊ ၀ီရိယနဲ႔ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ မွ်မွ်တတ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ျခင္းအားျဖင့္ အတိတ္ဘ၀က ဆိုးကံေတြကို အေကာင္းဘက္ေရာက္ေအာင္ လမ္းေၾကာင္းလႊဲပစ္ႏိုင္ပါတယ္။

အတိတ္ကံဆိုတာ ပယ္ဖို႔မဟုတ္၊ လက္ေတြ႕ဘ၀လုပ္ငန္းစဥ္မွာ ေမ့ထားလိုက္ဖို႔ပါ။ ပစၥဳပၸန္လုပ္ငန္းေတြမွာ ပစၥဳပၸန္က်က် ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္ၿပီး အနာဂတ္အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အသစ္ေတြကို ရဲရဲတင္းတင္း ထားရွိလုိက္ၾကဖို႔ပါ။ `ငါတို႔ကိုယ္က ကံဆိုးတာပါကြာ´ဆိုတာေတြကို ေမ့ေဖ်ာက္ၿပီး ကိေလသာတိုက္ပဲြ၊ ဘ၀တိုက္ပဲြ၊ အမွန္တရားတိုက္ပဲြနဲ႔ တိုက္ပဲြေပါင္းမ်ားစြာကို ဇြဲမေလွ်ာ့တမ္း၊ ေနာက္မဆုတ္တမ္း ဆက္လွမ္းၾကပါစို႔….။

လူသား၊ ႏႈန္းစံမ်ားႏွင့္ တာ၀န္

ဗုဒၶစာေပမ်ားတြင္ လူကို “မႏုႆ”ဟု အသံုးမ်ားသည္။ မႏုႆ-ဟူေသာ ပါဠိကို ပါဠိဆရာမ်ားက အမ်ိဳးမ်ိဳး အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုၾကသည္။ ထိုဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားအရ “အေကာင္း၊ အဆိုးကို သိတတ္နားလည္တတ္ေသာေၾကာင့္ လူ၊ တျဖည္းျဖည္း တိုးတက္ေနေသာ စိတ္ဓာတ္ရွိေသာေၾကာင့္ လူ…”စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ေတြ႕ရသည္။ သို႔ျဖစ္၍ “လူဆိုသည္မွာ လုပ္သင့္၊ မလုပ္သင့္၊ ေျပာသင့္၊ မေျပာသင့္၊ ၾကံစည္သင့္၊ မၾကံစည္သင့္…စသည္တို႔ကို သိနားလည္ၿပီး မိမိတို႔၏ စိတ္ကို အျမင့္ျမတ္ဆံုးအေျခအေနေရာက္ေအာင္ ျပဳတတ္သူမ်ား”ဟု ဆိုႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ထင္သည္။

ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒမ်ားက လူကို ဘုရားသခင္မ်ားက ဖန္တီးသည္ဟု ဆုိသည္။ ခရစ္ယာန္အဆိုအရ လူ (အမ်ိဳးသား)သည္ ထာ၀ရဘုရားအကူအညီျဖင့္ ေျမၾကီးက ျဖစ္လာသည္။ လူ (အမ်ိဳးသမီး)က အမ်ိဳးသား၏ နံ႐ိုးတစ္ေခ်ာင္းမွ ျဖစ္လာသည္။ အစၥလာဟ္ဘာသာအလိုအရလည္း ထိုအဆိုႏွင့္ တူသေလာက္ပင္ ျဖစ္သည္။ အျခားေသာ ဖန္ဆင္းရွင္၀ါဒမ်ားသည္လည္း ဤနည္းႏွင္ႏွင္ ယူဆေျပာေဟာၾကေပသည္။ ႐ုပ္၀ါဒသမားမ်ားကမူ လူသည္ မည္သူဖန္ဆင္း၍ ျဖစ္လာသည္လည္း မဟုတ္၊ လူတြင္ မျမင္ႏိုင္ေသာအေၾကာင္းတရား ဘာမွ မရွိ။ လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕ မိဘႏွစ္ပါးတို႔ စပ္ယွက္မႈေၾကာင့္ လူျဖစ္လာသည္ဟု ဆိုၾကသည္။

ဗုဒၶ၀ါဒက ဖန္ဆင္းမႈအယူအဆကို လံုး၀ပယ္သည္။ ႐ုပ္၀ါဒအဆိုကို တစိတ္တေဒသအားျဖင့္ လက္ခံသည္။ ဗုဒၶ၀ါဒအရ လူတစ္ေယာက္ျဖစ္လာဖို႔အတြက္…
၁။ မိဘျဖစ္မည့္သူႏွစ္ဦး ကာမစပ္ယွက္ျခင္း၊
၂။ မိခင္ျဖစ္မည့္သူ ဥတုလာၿပီးစ ျဖစ္ျခင္း၊
၃။ ပဋိသေႏၶေနမည့္သူက အဆင္သင့္ျဖစ္ျခင္း ဟူေသာ အေၾကာင္းသံုးခ်က္ ျပည့္စံုဖို႔ လိုသည္။ (မဟာတဏွာသခၤယသုတ္) ဗုဒၶဘာသာတစ္ဦးျဖစ္ေန၍လား မသိ၊ အလြန္သဘာ၀က်ေသာ အဆိုတစ္ခုဟု ယူဆမိသည္။ ဟုတ္ပါၿပီ။ မည္သို႔ေသာအေၾကာင္းႏွင့္ျဖစ္ေနပါေစ.. ေသခ်ာသည္က ယခု ကၽြႏ္ုပ္တို႔ လူျဖစ္လာၾကေပၿပီ။

လူဆိုသည္မွာ သက္မဲ့အရာ၀တၳဳမ်ားကဲ့သို႔ မဟုတ္၊ သူ႕တြင္ ခံစားတတ္ေသာ၊ ေတြးၾကံတတ္ေသာ၊ ဆံုးျဖတ္တတ္ေသာ စိတ္..ဆိုေသာအရာ ပါရွိသည္။ စိတ္ဟူသည္ ေျပာလိုက္သည္က တစ္လံုးတည္းျဖစ္ေသာ္လည္း ဗီဇႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ကိုလိုက္၍ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကဲြျပားသည္။ စိတ္ကဲြျပားသျဖင့္ ခံစားခ်က္ေတြ ကဲြျပားသြားသည္။ ခံစားခ်က္မ်ား ကဲြျပားသြားသျဖင့္ ခံယူခ်က္ေတြ ကဲြျပားသြားသည္။ ခံယူခ်က္ေတြ ကဲြျပားသြားသျဖင့္ ျပဳမႈလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ကဲြျပားသြားသည္။ ျပဳမူလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ား ကဲြျပားသြားသျဖင့္ ပန္းတိုင္မ်ား သို႔မဟုတ္ ဆိုက္ေရာက္ရာ ဘ၀အေျခအေနမ်ားလည္း ကဲြျပားသြားေလေတာ့သည္။

ထိုထို ကဲြျပားခ်က္မ်ားရွိေနလင့္ကစား လူသည္ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ကင္းကင္းကြာကြာ မေနတတ္ၾက။ အေျခခံအားျဖင့္ ေပါင္းစည္းညီညြတ္စြာ ေနလိုၾကသည္။ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံၾကသည္။ မတူညီေသာစိတ္၊ ကဲြျပားေသာခံစားခ်က္ႏွင့္ ျခားနားေသာပန္းတိုင္တို႔အၾကား ညီညြတ္စြာေပါင္းစည္းေရးအတြက္ တာ၀န္မ်ား ခ်မွတ္လိုက္ၾကသည္။

“ဒါက မင္းတာ၀န္၊ ဒါက ငါ့တာ၀န္၊ ဒါက ဆရာ့တာ၀န္၊ ဒါက တပည့္တာ၀န္၊ ဒါက မိဘတာ၀န္၊ ဒါက သားသမီးတာ၀န္၊ ဒါက လင့္တာ၀န္၊ ဒါက မယားတာ၀န္၊ ဒါက ဆရာ့ (ၾကည္ညိဳခံဆရာ) တာ၀န္၊ ဒါက ဒကာ့တာ၀န္…..”

လူဆိုသည္မွာ ေမြးလာၿပီဆိုကတည္းက သားသမီးဟူ၍ ျဖစ္လာသျဖင့္ သားသမီးတာ၀န္က ပါလာသည္။ သားသမီးမွသည္ တပည့္ျဖစ္လာမည္၊ တပည့္တာ၀န္။ ထိုမွ ဆရာျဖစ္လာမည္၊ ဆရာ့တာ၀န္။ ထိုမွ မိဘျဖစ္လာမည္၊ မိဘတာ၀န္။ ထိုမွ ဒကာျဖစ္လာမည္၊ ဒကာ့တာ၀န္။ ဆိုေတာ့…. တာ၀န္ႏွင့္လူသားကို မည္သူက ခဲြျခားေပးႏိုင္ပါမည္လဲ။ မည္သည့္တန္ခိုးရွင္ကမွ ခြဲျခားပစ္၍ မရ။ တာ၀န္ႏွင့္လူသားသည္ ေခါင္းႏွင့္ပန္းပမာ တပူးတဲြတဲြ ျဖစ္တည္ေနရေလသည္။

တာ၀န္ႏွင့္လူသား ခဲြျခားမရတာေတာ့ ဟုတ္ပါၿပီ။ “တာ၀န္ဆိုတာ ဘာလဲ”။ တာ၀န္ဆိုသည္ကို မည္သူက ပညတ္ေပးသနည္း။ သတ္မွတ္ေပးသနည္း။ မည္သူသတ္မွတ္ေပးေသာ တာ၀န္ကသာ တကယ္ထမ္းေဆာင္ရမည့္တာ၀န္ျဖစ္ၿပီး မည္သူသတ္မွတ္ေပးေသာတာ၀န္က မထမ္းေဆာင္သင့္ေသာတာ၀န္ ျဖစ္ေနသနည္း။ ဥပမာအားျဖင့္ လူ႔တာ၀န္။ လူသားတစ္ေယာက္အေနျဖင့္ မည္သို႔ေသာတာ၀န္ေတြကို ထမ္းေဆာင္မွ လူ႕တာ၀န္ေက်ပြန္သည္ဟု ဆိုႏိုင္မည္နည္း။ ဥပမာ မိဘႏွစ္ပါး။ မည္သို႔ေသာတာ၀န္မ်ားကို ေက်ပြန္မွ မိဘတာ၀န္ေက်ပြန္မည္နည္း။

တစ္ဖန္ စဥ္းစားစရာ ရွိသည္မွာ… တာ၀န္ဟူသည္ အရွိတရားေလာ သို႔မဟုတ္ ဖန္တီးထည့္သြင္းထားရေသာ ပညတ္တရားတစ္ခုေလာ။ ဥပမာအားျဖင့္ ဗုဒၶဘာသာက သိဂၤါေလာ၀ါဒစေသာာ သုတ္တို႔ျဖင့္ မေကာင္းျမစ္တား၊ ေကာင္းရာညႊန္လစ္…စေသာ မိဘတာ၀န္မ်ားကို ေဖာ္ျပေပးသည္။ ထိုသို႔ ျမတ္စြာဘုရားက သတ္မွတ္ေပးသျဖင့္ မိဘမ်ားတြင္ တာ၀န္ရွိလာသေလာ။ သို႔မဟုတ္ ျမတ္စြာဘုရားေဟာသည္ျဖစ္ေစ၊ မေဟာသည္ျဖစ္ေစ… ထိုတရားငါးပါးကိုသည္ မျဖစ္မေန ထမ္းေဆာင္သင့္ေသာတာ၀န္မ်ား ျဖစ္သေလာ။ အျမင္အမ်ိဳးေတာ့ ျဖစ္ေနပါလိမ့္မည္။

ခရစ္ယာန္ကလည္း ခရစ္ေတာ္ညႊန္ျပေသာ မိဘတာ၀န္၊ အစၥလာဟ္ဘာသာကလည္း မိုဟာမက္ေဟာၾကားေသာ မိဘတာ၀န္၊ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဘာသာကလည္း ကြန္ျဖဴးရွပ္ညႊန္ျပေသာ မိဘတာ၀န္။ ဘာသာမဲ့ကလည္း သူကိုယ္တိုင္ သတ္မွတ္ထားတဲ့ မိဘတာ၀န္…..။ အသီးအသီး ပညတ္ထားၾကလိမ့္မည္။ သို႔ဆိုလွ်င္ တာ၀န္ဟူသည္ အရွိတရားမဟုတ္။ သတ္မွတ္ပညတ္ထားခ်က္တစ္ခုသာ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုရေပမည္။

သို႔ရာတြင္ ဤေနရာတြင္ တာ၀န္မ်ားကို မည္သို႔ေသာစံႏႈန္းမ်ားျဖင့္ သတ္မွတ္ထားၾကသနည္း။ ဒႆနပညာရွင္မ်ားက တာ၀န္မ်ားသတ္မွတ္မႈတြင္ အေၾကာင္းတရားအေျခခံႏွစ္ရပ္ကို ဆဲြထုတ္ျပသည္။
၁။ အျပဳအမူတစ္ခု၏ အက်ိဳးဆက္ကို ၾကည့္ျခင္း၊
၂။ အျခားစံႏႈန္းတစ္ခုခုကို ၾကည့္ျခင္း။
တာ၀န္ေတြကို အဘယ့္ေၾကာင့္ ပညတ္ေပးထားသနည္း။ ေလာကေကာင္းက်ိဳး၊ ပတ္၀န္းက်င္ေကာင္းက်ိဳး၊ မိမိေကာင္းက်ိဳးဟူေသာ အက်ိဳးဆက္မ်ားကို ၾကည့္၍ သတ္မွတ္ေပးထားသည္ဟု ဆိုသည္။ ေနာက္တစ္မ်ိဳးက အက်ိဳးဆက္ကို ပဓာနမထား။ လက္ရွိအေျခအေနႏွင့္အခ်ိန္အခါကို မိမိဉာဏ္ျဖင့္ စဥ္းစားဆင္ျခင္သည္။ “ဒီလိုလုပ္ရင္ ဒီလိုျဖစ္မယ္။ ဒါကိုလုပ္မွ ဒီကိစၥက ၿပီးေျမာက္မယ္”စသည္ျဖင့္ မိမိယူဆသတ္မွတ္ထားခ်က္အရ တာ၀န္ေတြကို ပညတ္လိုက္သည္။

လူနာငါးေယာက္ႏွင့္ ေဒါက္တာတစ္ဦးကို ဥပမာအျဖစ္ ျပသည္။ ေဆးခန္းတစ္ခုတြင္ လူနာငါးေယာက္ေရာက္လာသည္ဆုိပါစို႔။ ငါးေယာက္တြင္ ေလးေယာက္က ေက်ာက္ကပ္၊ ႏွလံုးစသည့္ အစားထိုးကုသမႈမ်ား ျပဳလုပ္ဖို႔ လိုအပ္ေနသည္။ တစ္ေယာက္ကေတာ့ ဒဏ္ရာအနာတရ အၾကီးအက်ယ္မျဖစ္၊ အေကာင္းပကတိနီးပါး ျဖစ္သည္။ ဆရာ၀န္၏တာ၀န္သည္ တတ္ႏိုင္သမွ် လူနာမ်ားကို အသက္ရွင္ေအာင္ ကုသေပးဖို႔ ျဖစ္သည္။ ဤကိစၥတြင္ ဆရာ၀န္အေနျဖင့္ သက္သာေနသူ၏ ေက်ာက္ကပ္၊ ႏွလံုးစသည္တို႔ျဖင့္ လူနာေလးေယာက္တို႔၏ အသက္ကို ကယ္တင္ႏိုင္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ “ေလးေယာက္ကို အေသခံမလား၊ သက္သာေနသူကို အေသခံမလား”ဆိုေသာ ျပႆနာ၀င္လာသည္။ အျခားနည္းလမ္းက ေရြးစရာမရွိ။ သက္သာေနသူကို အသက္ရွင္ခြင့္ေပးလိုက္လွ်င္ က်န္ေလးေယာက္က ေသမည္။ ေလးေယာက္ႏွင့္တစ္ေယာက္ သို႔မဟုတ္ အသက္ေလးေခ်ာင္းႏွင့္ အသက္တစ္ေခ်ာင္း….မည္သည္ကို ေရြးရပါအံ့နည္း။

နံပါတ္ ၁-အက်ိုးဆက္ကိုသာ ၾကည့္သူက လူေလးေယာက္၏ အသက္သည္ လူတစ္ေယာက္၏အသက္ထက္ ပိုတန္ဖိုးၾကီးသည္။ သို႔မဟုတ္ အသက္ေလးေခ်ာင္းသည္ အသက္တစ္ေခ်ာင္းထက္ ပို၍ လူ႕ေလာကအက်ိဳးကို သယ္ပိုးနိုင္သည္။ လူတစ္ေယာက္၏လုပ္ႏိုင္စြမ္းအားႏွင့္ အက်ိဳးစီးပြားထက္ လူေလးေယာက္၏ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းႏွင့္ အက်ိဳးစီးပြားက ပို၍ သာလြန္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေလးေယာက္ကို အသက္ရွင္ေအာင္ကုသၿပီး တစ္ေယာက္ကိုေတာ့ အဆံုး႐ႈံးခံလိုက္ဖို႔ ေျပာလိုက္မွာ ေသခ်ာသည္။

နံပါတ္ ၂- အျခားစံႏႈန္းတစ္ခုခုကို မူတည္ၿပီး လုပ္ေဆာင္ခ်က္ကို ဆံုးျဖတ္သူကေတာ့ ဤအျမင္ႏွင့္ ဆန္႔က်င္ဘက္ျဖစ္သည္။ အသက္ရွင္ခြင့္ရွိေနေသာလူတြင္ လူသားတစ္ေယာက္၏ ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရး ရွိေနသည္။ သူသည္ ကံေကာင္းေထာက္မစြာျဖင့္ ဒဏ္ရာ အၾကီးအက်ယ္မရခဲ့။ လူေလးေယာက္၏စြမ္းအားေလာက္ ၾကီးမားမႈမရွိႏိုင္ေသာ္လည္း သူ႕တြင္ ကိုယ္ပိုင္အသက္ရွင္ခြင့္က ရွိေနသည္။ ဆရာ၀န္သည္ အထက္ပါ အခ်က္ ၂-ခ်က္အနက္ မည္သည့္အခ်က္ျဖင့္ ဆံုးျဖတ္မည္နည္း။

အက်ိဳးဆက္ကိုသာ ၾကည့္ပါက ေလးေယာက္ကို အသက္ရွင္ေစၿပီး တစ္ေယာက္ကို လက္လႊတ္ပစ္လိုက္မိမည္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ အမွတ္ ၂-အခ်က္ျဖင့္ စဥ္းစားလိုက္ျပန္လွ်င္ ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္၏ တာ၀န္၊ အက်င့္…စသည့္ စံႏႈန္းမ်ားက သူ႕ကို တိုက္ခိုက္ၾကေတာ့မည္။ ေလာကျပႆနာမ်ားတြင္လည္း ထိုကဲ့သို႔ ေဘးက်ပ္နံက်ပ္ျဖစ္ေစေသာ ကိစၥရပ္မ်ားစြာ ရွိေလသည္။
ဆရာ၀န္၏ ကိုယ္က်င့္ႏွင့္တာ၀န္ကို မည္ကဲ့သို႔ သတ္မွတ္ေပးမည္နည္း။ သူေလးစားအားက်ရာ၊ သူတိမ္းညြတ္ရာ ပတ္၀န္းက်င္လႊမ္းမိုးမႈမ်ား၊ သူကိုးကြယ္ရာ ဘာသာတရား…..စေသာ အရာမ်ားက သတ္မွတ္ျပဓာန္းေပးလိမ့္မည္ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ တာ၀န္ႏွင့္လူ၏ ျပဳမႈခ်က္ဆိုင္ရာ ကိုယ္က်င့္တရားက တရားေသမေျပာႏိုင္ေသာ ပညတ္တရားတစ္ခုသာ ျဖစ္ေနျပန္ပါသည္။ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ စံႏႈန္းမ်ားအေပၚမူတည္၍ လူတို႔၏ တာ၀န္သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားကလည္း ကဲြျပားေနပါလိမ့္မည္ ျဖစ္ေလသည္။ သို႔ဆိုလွ်င္ လူတို႔၏ တာ၀န္ဆိုသည္ကို မည္သို႔ ပံုေသကားခ်မွတ္ယူႏိုင္ေသာ စံတစ္ခုမွ် မရွိေတာ့ၿပီေလာ။

ျပင္သစ္ႏိုင္ငံကို ဂ်ာမန္က အသဲအသန္ ထိုးစစ္ဆင္ေနခ်ိန္က ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ေသာ အေၾကာင္းေလးကလည္း စဥ္းစားစရာတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က လူငယ္တိုင္း လက္နက္ကိုင္ၿပီး စစ္ထဲ၀င္သည္။ တိုင္းျပည္ကို ကာကြယ္ရန္အတြက္ လူတိုင္းစစ္ေျမျပင္သို႔ သြားေရာက္ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ လူငယ္တစ္ေယာက္က စစ္ထဲ၀င္ၿပီး စစ္ေျမျပင္သို႔ သြားသင့္၊ မသင့္ အၾကီးအက်ယ္ ဆံုးျဖတ္ရခက္ေနသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သူ႕တြင္ ေရာဂါအသဲအသန္ျဖစ္ေနေသာ မိခင္အိုၾကီးက ရွိေနသည္။ ျပဳစုမည့္သူက မရွိ။ သူသာ စစ္ေျမျပင္သြားၿပီး မိခင္အိုၾကီးကို မျပဳစုလွ်င္ မိခင္အိုၾကီးခမ်ာ ေသဖို႔သာ ရွိေလသည္။ တစ္ဖက္တြင္ သူ႕လိုပဲ လူငယ္ေတြက အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳးေပးၿပီး စစ္ထဲမသြားၾကလွ်င္ အမိႏိုင္ငံေတာ္ၾကီးမွာ တိုင္းတစ္ပါးလက္ေအာက္တြင္ က်႐ႈံးရေပေတာ့မည္။ မိဘအေပၚျပဳစုရမည့္ သားသမီးတာ၀န္ႏွင့္ တိုင္းသူျပည္သားတိုင္း ျပဳသင့္ေသာ တိုင္းျပည္တာ၀န္။ မည္သည္ကို ေရြးရပါအံ့နည္း။

ဗုဒၶျမတ္စြာႏွင့္သူေတာ္စင္တို႔ လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ားအရ ေပးအပ္လာေသာ တာ၀န္အသီးသီးႏွင့္ မိမိသူတစ္ပါးခ်မ္းသာျခင္းဟူေသာ အက်ိဳးဆက္တို႔ကို မိမိအသိဉာဏ္ျဖင့္ ႏႈိင္းယွဥ္ရင္း လူသားပီသေအာင္ တစ္ဆင့္ခ်င္း တုိးပြားေအာင္ အားထုတ္ႏုိင္လွ်င္ ကဲြျပားေနေသာစံႏႈန္းမ်ားကို ဂ႐ုမစိုက္ဘဲ ဆက္လက္ေလွ်ာက္လွမ္းသြားႏိုင္မည္ဟု ထင္ျမင္ေနမိသည္။ ကိုယ္ေရြးလိုက္ေသာ စံႏႈန္းမ်ားႏွင့္ တာ၀န္မ်ားအတြက္ ေနာင္တမရဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ေနပါလိမ့္အံုးမည္။

အထက္ပါအေၾကာင္းမ်ားကို သူငယ္ခ်င္းကို ေျပာျပေတာ့ သူငယ္ခ်င္းက “တာ၀န္နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ျပတ္သားတဲ့ အျမင္ေတြ မပါဘူး”ဟု ဆိုသည္။ မိမိကလည္း “တာ၀န္ဆိုတာ ေနထိုင္ရာ၀န္းက်င္နဲ႔ ၾကိဳတင္သိရွိမႈမ်ားအရ ကဲြျပားေနတတ္ပံုကို မီးေမာင္းထိုးျပခ်င္႐ံုသက္သက္ပါ။ ျမင္ခ်င္သလို ျမင္၊ ေတြးခ်င္သလို ေတြးလို႔ ရတာေပါ့”ဟု ျပန္ေျပာလိုက္ရပါသည္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ တာ၀န္ဆိုင္ရာ အျမင္ေတြကေတာ့ ႐ႈပ္ေထြးစြာ ကဲြျပားေနပါလိမ့္အံုးမည္။

ဘူတန္ႏုိင္ငံက ဘာသာကူးေျပာင္းမႈ ဆန္႔က်င္ေရး ဥပေဒ

ဇူလိုင္လမွာ ဘူတန္ႏိုင္ငံဟာ ဥပေဒတစ္ခုကို ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။ ခရစ္ယာန္ေတြက သူတို႔ရဲ႕ ခရစ္ယာန္ ဘာသာ၀င္ေတြ တိုးတက္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ၿပီး အဲဒီဥပေဒကို ထုတ္ျပန္လိုက္တာပါလို႔ ၿငီးတြားေန ၾကပါတယ္။ “ဘူတန္ဟာ ခရစ္ယာန္ကိုဖိႏွိပ္ေနပါတယ္”လို႔လည္း ခရစ္ယာန္ေတြက စြပ္စဲြပါတယ္။ အဲဒီဥပေဒ ကေတာ့ “ဘာသာေျပာင္းမႈ တားဆီးဆန္႔က်င္ေရး ဥပေဒ (Anti-Conversion Law) ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဘူတန္ကေတာ့ သူ႕အေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႔သူ ထုတ္ျပန္လိုက္တာပါ။ ဒီအေၾကာင္းျပခ်က္ေတြကိုလည္း ခရစ္ယာန္ ေတြက မူမမွန္တဲ့အေၾကာင္းျပခ်က္ေတြလို႔ ေ၀ဖန္ၾကျပန္ပါတယ္။ ဘူတန္က ခရစ္ယာန္ေတြကို “ဘာသာေရး အတင္းအက်ပ္ သိမ္းသြင္းသူမ်ား”လို႔ စြပ္စြဲေၾကာင္းလည္း သတင္းလႊင့္ေနၾကပါတယ္။

“ဒီဥပေဒက ဘာသာသိမ္းသြင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ စည္း႐ံုးျခင္းသေဘာေဆာင္တဲ့ ပံုစံတစ္ခုခုကို လုပ္ေဆာင္တဲ့သူ ကို အျပစ္ေပးမယ္လို႔သာ ခပ္ျဖန္းျဖန္း (ခပ္၀ါး၀ါး)ဆိုထားေတာ့ ဆင္းရဲသားေတြကို စားစရာေပးျခင္း၊ အ၀တ္ေပး ျခင္းစတဲ့ ကူညီမႈတစ္စံုတစ္ရာ လုပ္ေနတဲ့ ခရစ္ယာန္ေစတနာ့၀န္ထမ္းေတြကို ေထာင္ထဲပို႔လုိက္မွာကို စိုးရိမ္ပါ တယ္”လို႔ ခရစ္ယာန္ေတြက ဆိုေနၾကပါတယ္။

ဥပေဒရဲ႕ ဆိုလိုခ်က္အျပည့္အစံုကေတာ့ “ဘူတန္ႏိုင္ငံ၏ ျပစ္မႈဆိုင္ရာဥပေဒ၊ အပိုဒ္ ၄၆၃ အရ တစ္စံုတစ္ ေယာက္ဟာ တစ္စံုတစ္ေယာက္ကို ဘာသာေရးအရ ဆဲြေဆာင္သိမ္းသြင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ သိမ္းသြင္းသည့္ ပံုစံ တစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ ဘာသာတစ္ခုမွ ဘာသာတစ္ခုသို႔ ေျပာင္းလဲေအာင္ အားထုတ္လွ်င္ ဘာသာေရး ဆဲြေဆာင္ သိမ္းသြင္းမႈ အျပစ္ဒဏ္သက္ေရာက္ေစရမည္”လို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

ၿမိဳ႕ေတာ္သင္းဘူး (Thimphu)က အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ သင္းအုပ္ဆရာတစ္ဦးက “ဒီ ဘာသာကူးေျပာင္းမႈ ဆန္႔ က်င္ေရး ဥပေဒက အတည္ျပဳလုနီးနီး ျဖစ္ေနပါၿပီ၊ ဒါေပမယ့္ အခုခ်ိန္မွာ လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္မႈ ေတာ့ မရွိေသးပါဘူး၊ ဒီဥပေဒက ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္ တိုးပြားမႈကို ဦးတည္တိုက္ခိုက္တာ ျဖစ္ပံုရပါတယ္”ဟု ဆိုပါတယ္။

ဘူတန္၊ ပါလီမန္တစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့ ကူအင္ေလး ရွာရင္း (Kuenlay Tshering)ကေတာ့ “ဒီဥပေဒဟာ ဘူတန္ ဘုရင့္ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုဥပေဒနဲ႔ ကိုက္ညီတယ္၊ ဖဲြ႕စည္းပံုဥပေဒမွာ - ဘူတန္ႏိုင္ငံသားတိုင္းဟာ လြတ္လပ္ စြာေတြးေခၚခြင့္၊ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ ရွိပါတယ္၊ ဘယ္သူကမွ ဘာသာေရးဆဲြေဆာင္သိမ္းသြင္းမႈနည္းနဲ႔ အျခားဘာသာအတြင္းကို မသြတ္သြင္းေစရ-လို႔ ပါရွိပါတယ္”လို႔ တုန္႔ျပန္ပါတယ္။ “ႏိုင္ငံေတာ္က ဒီဥပေဒကို ေဖာက္ဖ်က္သူကို သံုးႏွစ္ထက္ေလ်ာ့နည္းတဲ့ ေထာင္ဒဏ္အျပစ္ေပးႏိုင္တဲ့ အေသးအဖဲြကိစၥတစ္ရပ္အေနနဲ႔ပဲ သံုးသပ္ထားပါတယ္”လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

“ဒီလို ဥပေဒမ်ိဳးကို အိမ္နီးခ်င္း အိႏၵိယႏိုင္ငံမွာလည္း ျပဓာန္းထားတာပဲ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ကေတာ့ ဘာသာေရး သိမ္းသြင္းမႈဆိုတဲ့ေ၀ါဟာရကို မေရမရာလုပ္ထားၿပီး ခရစ္ယာန္ေတြကို ၿခိမ္းေျခာက္ဖို႔အတြက္ မွားယြင္းစြာ အသံုးျပဳေနၾကပါတယ္၊ ဒါကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ သတိထားပါတယ္၊ ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ကေတာ့ အဲဒီလို မျဖစ္ေစရပါ ဘူး”လို႔လည္း ျဖည့္စြက္ေျပာၾကားပါတယ္။

ခရစ္ယာန္သင္းအုပ္ဆရာတစ္ဦးကေတာ့ “အာဏာပိုင္ေတြဟာ ခရစ္ယာန္ဆန္႔က်င္သူေတြက တိုင္ၾကားခ်က္ ေတြကို အေရးယူေပးေလ့ရွိတဲ့အတြက္ ခရစ္ယာန္ေတြဟာ မၾကာခဏ အဖမ္းခံရႏိုင္ပါတယ္”လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဘူတန္ႏိုင္ငံဟာ လူဦးေရ ၆၈၃၄၀၇ ရွိတဲ့အနက္ ၇၅ ရာခိုင္ႏႈန္းက ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြက ႏိုင္ငံရဲ႕ အေနာက္ဘက္နဲ႔ အေရွ႕ဘက္ျခမ္းေတြမွာ အဓိက ေနၾကပါတယ္။ နီေပါလ္လူမ်ိဳးစု၀င္ေတြ ျဖစ္တဲ့ ခန္႔မွန္းေျခ ၂၂ ရာခိုင္ႏႈန္းေလာက္ရွိတဲ့ ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ေတြကေတာ့ ႏိုင္ငံရဲ႕ ေတာင္ပိုင္းေဒသေတြမွာ ေနထုိင္ၾကပါတယ္။

ခရစ္ယာန္ေတြကေတာ့ ၆၀၀၀-ေလာက္သာ ရွိပါတယ္။ အမ်ားစုကေတာ့ နီေပါလ္လူမ်ိဳးစုေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ခရစ္ယာန္ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းနဲ႔ တရား၀င္စာသင္ေက်ာင္းေတာ့ တစ္ခုမွ မရွိပါဘူး။ သမၼာက်မ္းစာကိုေတာ့ ဘူတန္ဘာသာစကားနဲ႔ နီေပါလ္ဘာသာစကားေတြနဲ႔ ဘာသာျပန္ထားတာ ရွိပါတယ္။ ဘူတန္ဖဲြ႕စည္းပံုဥပေဒက ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ကို အာမခံေပးထားေပမယ့္ အစိုးရကေတာ့ ခရစ္ယာန္ေတြရွိေနတာကို တရား၀င္ အသိအမွတ္ မျပဳပါဘူး။ ခရစ္ယာန္ေတြဟာ သူတို႔အိမ္ေတြမွာပဲ ဘာသာေရးအလုပ္ေတြကို လုပ္ေနရပါတယ္။

ဘူတန္ႏိုင္ငံရဲ႕ တရား၀င္၀က္ဘဆိုက္မွာ “မဟာယာန္ဗုဒၶဘာသာရဲ႕ ဂိုဏ္းကဲြတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဒရုပ္ပ ကတ္ဂ်ဴးဂိုဏ္း (Drukpa Kagyue school)ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ဘာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင္ပိုင္းကေတာ့ ဟိႏၵဴဘာသာလႊမ္းမိုးမႈ ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံရဲ႕ အခ်ိဳ႕ေဒသေတြမွာေတာ့ ေသလြန္သူကို ကိုးကြယ္မႈ၊ တိရစၧာန္ကိုးကြယ္မႈနဲ႔ နတ္ကိုးကြယ္မႈ အၾကြင္းအက်န္ေတြ တည္ရွိေနဆဲ ျဖစ္ပါတယ္”လို႔ ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာနဲ႔ ပတ္သက္တာ ကိုေတာ့ ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိပါဘူး။ (ေနရာအႏွံ႔ ျပန္႔ေနတဲ့ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္ ၆၀၀၀-ေလာက္ကေလးကို ဘယ္အစိုးရက ေရးၾကီးခြင္က်ယ္ ထည့္ေရးေနမလဲ)။

“ႏွစ္ေပါင္း ၁၀၀-ေက်ာ္သက္တမ္းရွိတဲ့ ဘုရင္စနစ္ကို လိုက္နာလွ်က္ ဘူတန္ႏုိင္ငံဟာ ၂၀၀၈-ခုႏွစ္၊ ပထမဦးဆံုး ေရြးေကာက္ပဲြၿပီးကတည္းက ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး ဘူတန္ဟာ ဘာသာေရး လြတ္လပ္ခြင့္အပါအ၀င္ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ေဆာင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ေနာက္ထပ္ ဘာသာေရးေတြ ဘာျဖစ္လို႔ လုိအပ္ေနအံုးမလဲ”လို႔ ျပည္ထဲေရးနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ၾကီး ေဒၚဂ်ိက ေျပာပါတယ္။

“ဘူတန္ဟာ ခရစ္ယာန္ဘာသာတင္ မဟုတ္ပါဘူး၊ ဘယ္ဘာသာေရးယံုၾကည္မႈေတြနဲ႔မွ ျပႆနာ မရွိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ခင္ဗ်ားတို႔ သိထားရမွာက ဘူတန္ဆိုတာ လူဦးေရ ၆၀၀၀၀၀ ေက်ာ္ေလာက္သာ ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေသးေသး ေလးတစ္ခုပါ။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အမ်ားစုဟာ ဗုဒၶဘာသာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔မွာ ဟိႏၵဴရွိတယ္၊ ခရစ္ယာန္ ရွိတယ္။ ကဲ… ဒါဆိုရင္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေနာက္ထပ္ဘာသာေရးေတြ ထပ္ၿပီး လိုေသးလို႔ လား”လို႔လည္း ဆက္ေျပာ သြားပါတယ္။

ဘူတန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရးအေျခအေနအရပ္ရပ္ဟာ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ ဆက္သြယ္မႈ ရွိေနပါ တယ္။ ေဒၚဂ်ိဦးေဆာင္တဲ့ ျပည္ထဲေရးနဲ႔ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ၾကီးဌာနက ၿမိဳ႕ေတာ္ သင္းဘူးမွာ ရွိပ္ခ်ိဳဒေဇာင္း (Tashichho Dzong)လို႔ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ဧရာမဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းအတြက္ ၀င္ေရာက္လုပ္ကိုင္ေပးပါေသး တယ္။ “ဗုဒၶဘာသာဟာ ဘူတန္ျပည္သူေတြကို အတူတကြ ရွင္သန္ေစၿပီး ညီညြတ္ေစပါတယ္။ ဘူတန္လူမ်ိဳး ေတြရဲ႕ လူမႈဘ၀ဟာ ဒေဇာင္းဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမွာ ဗဟိုျပဳေနပါတယ္”လို႔ ေဒၚဂ်ိက ရွင္းျပပါတယ္။

“ခင္ဗ်ားတို႔ အိႏၵိယကို ၾကည့္လိုက္ပါ၊ ဘာသာေရးေပါင္းစံုပူးတြဲေနတဲ့ အဖဲြ႕အစည္းျဖစ္တဲ့အတြက္ တင္းမာမႈေတြ၊ ေသြးေခ်ာင္းစီးမႈေတြ မၾကာခဏ ျဖစ္ေနတာကို ေတြ႕ပါလိမ့္မယ္။ ဘူတန္ကို အဲဒီလို မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ အိႏၵိယနဲ႔ တရုတ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးႏွစ္ခုၾကားမွာ ရပ္တည္ေနရတာပါ။ ဘူတန္လူမ်ိဳးေတြဟာ ဘယ္တုန္းကမွ ကိုလိုနီႏုိင္ငံ မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဂုဏ္ယူပါတယ္။ ဘူတန္ဆိုတာ သမိုင္း ေၾကာင္းအရ သူ႕ အသက္ရွင္ရပ္တည္ေရးအတြက္သာ စိတ္၀င္စားပါတယ္။ ဘူတန္လူမ်ိဳးေတြဟာ စစ္တိုက္ဖို႔ထက္ သူတို႔ရဲ႕ ထူးျခားတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကိုသာ မက္ေမာၾကပါတယ္”လို႔လည္း ရွင္းျပပါ တယ္။ ၂၀၀၈-ခုႏွစ္မွာ ထုတ္ျပန္တဲ့ အေျခခံဥပေဒကလည္း ဘူတန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေတြကို ကာကြယ္ဖို႔နဲ႔ ဗုဒၶဘာသာဟာ ႏုိင္ငံေတာ္ရဲ႕ အေမြအႏွစ္တစ္ခုျဖစ္တယ္ဆိုတာကို ေဖာ္ျပေနပါတယ္။

အမည္မေဖာ္လိုတဲ့ အစိုးရ အရာရွိတစ္ဦးကလည္း “ခင္ဗ်ားတို႔ ၾကည့္ေလ၊ တိဗက္ကို တရုတ္ေတြက သူတို႔ျပည္ နယ္လုပ္ပစ္တယ္၊ ဆစ္ကင္းႏိုင္ငံကို အိႏၵိယက သူတို႔ျပည္နယ္ လုပ္ပစ္တယ္။ ဒီေတာ့ ဒီႏိုင္ငံၾကီး ႏွစ္ႏိုင္ငံထဲက ဘယ္ႏိုင္ငံက က်ဳပ္တို႔ကို သိမ္းသြားမလဲ။ ဒီကိစၥကို ဘူတန္ျပည္သူတိုင္းက စိုးရိမ္ေနၾကတာပါ”လို႔ ေျပာပါတယ္။

“ခင္ဗ်ားတို႔ သိတဲ့အတိုင္းပဲ၊ ဆစ္ကင္းႏိုင္ငံဆိုတာ အိႏၵိယရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ျခမ္းမွာ တည္ရွိတာပါ။ အခုေတာ့ အိႏၵိယရဲ႕ ျပည္နယ္တစ္ခုေပါ့။ တကယ္ေတာ့ ဆစ္ကင္းဆိုတာ ဗုဒၶဘာသာထြန္းကားတဲ့ ႏိုင္ငံတစ္ခုေလ။ ဗုဒၶ ဘာသာႏိုင္ငံတစ္ခုေလ။ အဓိကလူမ်ိဳးေတြက ေဘာတိယနဲ႔ လက္ပ္ခ်ားလူမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း နီေပါလ္ေတြက ၀င္လာတယ္။ သူတို႔က ဟိႏၵဴဘာသာ၀င္ေတြ ျဖစ္တယ္။ (ဘူတန္ပံုစံနဲ႔ အလြန္တူေနတယ္)။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ေဒသခံလူမ်ိဳးေတြထက္ နီေပါလ္ေတြက အင္အားသာသြားတယ္။ ၁၉၇၅-ခုႏွစ္၊ ဆႏၵခံယူပဲြအရ ဆစ္ကင္းကို အိႏၵိယရဲ႕ ျပည္နယ္တစ္ခုအျဖစ္ သက္မွတ္လိုက္ၾကတယ္။ ဆစ္ကင္းရဲ႕ ၇၅-ရာခိုင္ႏႈန္းေသာ ျပည္သူေတြဟာ နီေပါလ္ေတြပါ။ သူတို႔ေတြဟာ အိႏၵိယန႔ဲ မေပါင္းခ်င္ပါဘူးလို႔ မဲေပးခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတာ မဲမ်ားတာကို ကိုယ္စားျပဳတယ္ဆို။ ကဲ….. ဘာလဲ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ….”လို႔လည္း ဆက္ရင္ဖြင့္ပါတယ္။

ဘူတန္နဲ႔ အျခားေသာ အိႏၵိယရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံငယ္ေလးေတြဟာ အရွက္မရွိ၊ မ်က္ႏွာေျပာင္တုိက္ သိမ္းယူ တတ္တဲ့ အိႏၵိယရဲ႕ အက်င့္ကို သိေနၾကပါၿပီ။ ဆစ္ကင္းႏုိင္ငံေလးရဲ႕ အျဖစ္အပ်က္ေတြက ဘူတန္ကို အိႏၵိယျပည္ နယ္မျဖစ္ေစဖို႔ သတိေပးေနပါတယ္။

“၁၉၈၀-ႏွစ္မ်ားတုန္းက ဘူတန္ဘုရင္ဟာ ႏိုင္ငံရဲ႕အခ်ဳပ္အျခာအာဏာတည္ၿမဲေရးနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ မ်ားကို ကာကြယ္ဖို႔အတြက္ “ႏုိင္ငံတစ္ခု လူမ်ိဳတစ္မ်ိဳး အစီအစဥ္ (one-nation-one-people campaign)”ကို စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္က ေတာ္လွန္တဲ့ နီေပါလ္လူမ်ိဳးေတြကို မ်က္ႏွာသာ မေပးခဲ့ပါဘူး။ ေတာ္လွန္တဲ့ နီေပါလ္ေတြနဲ႔ အာဏာပိုင္ေတြဟာ ရုန္းရင္းဆန္ခတ္ျဖစ္ခဲ့ၾကတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီနီေပါလ္လူမ်ိဳး ေတြဟာ သူတို႔ဆႏၵအေလ်ာက္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘူတန္နယ္ေျမထဲကို က်ဴးေက်ာ္၀င္လာၿပီး ေနထိုင္ေနၾကတာ ျဖစ္ တယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔နယ္ေျမကို တစ္နည္းတစ္ဖံု က်ဴးေက်ာ္ေနထိုင္ေနၾကတာပဲ။ ဘယ္ဘူတန္လူမ်ိဳးကမွ ဖိတ္ေခၚလို႔ လာၾကတာ မဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႔က လူဦးေရ ၁-သိန္းခန္႔ ရွိပါတယ္။ သူတို႔ကို တိုင္းျပည္ကေန ႏွင္ထုတ္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ သူတို႔အမ်ားစုက ခရစ္ယာန္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္”လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။

အစိုးရဟာ ေတာ္လွန္သူေတြအေပၚ ဘာေၾကာင့္ မငဲ့ညွာရသလဲလို႔ ျပည္သူတစ္ေယာက္ကို ေမးၾကည့္ေတာ့ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘူတန္ဟာ ေနာက္ထပ္ ဆစ္ကင္းျပည္နယ္ မျဖစ္ခ်င္ပါဘူး”လို႔ ႐ိုး႐ိုးရွင္းရွင္းေလးပဲ ေျဖပါတယ္။

ဘူတန္ႏိုင္ငံဟာ သူတို႔ဘာသာစကား၊ သူတို႔ရိုးရာ၀တ္စံုေတြကိုပဲ အသံုးျပဳ၊ ၀တ္ဆင္ၾကဖို႔ တင္းတင္းက်ပ္က်ပ္ စည္းကမ္းသက္မွတ္ထားပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ေတြ တိုးတက္ ျပန္႔ပြားေစဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘူတန္ အမ်ိဳးသားေတြဟာ သူတို႔အလုပ္သြားတဲ့အခါ သို႔မဟုတ္ လူထုအစုအေ၀းေတြ ကို သြားတဲ့အခါေတြမွာ ဂို (Gho) လို႔ေခၚတဲ့ ဒူးထိရွည္တဲ့ ၀တ္႐ံုၾကီးကို ၀တ္ရပါတယ္။ ၿပီးရင္ ခါးမွာ အ၀တ္စနဲ႔ လုပ္တဲ့ ခါးပတ္စီးရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ ကိရာ (kira)လို႔ ေခၚတဲ့ ပုခံုးတစ္ဖက္ေပၚ ေျခခ်င္း၀တ္ထိ ရွည္တဲ့ ခါးမွာခါးပတ္ပတ္ထားရတဲ့ ၀တ္႐ံုၾကီးကို ၀တ္ရပါတယ္။ မလိုက္နာသူေတြကို ဒဏ္ေငြေဆာင္ရျခင္း သို႔မဟုတ္ ေထာင္ဒဏ္အျပစ္ေပး ခံရႏိုင္ပါတယ္။

“အစိုးရအေနနဲ႔ မေ၀းေတာ့တဲ့ အနာဂတ္မွာ ဘူတန္မွာ ခရစ္ယာန္ေတြရွိတယ္ဆိုတာကို တရား၀င္ အသိအမွတ္ ျပဳေပးဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ဆိုတာ ခရစ္ယာန္အတြက္ေရာ၊ အစိုးရအတြက္ပါ ေကာင္း က်ိဳးျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုမွ မဟုတ္ရင္ ဘာသာေရးအဖဲြ႕အစည္းေတြနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ဘယ္အစိုးရက ၿပီးေျမာက္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ေတာ့မလဲ”လို႔ ခရစ္ယာန္ သင္းအုပ္ဆရာတစ္ေယာက္က ေျပာပါတယ္။ ဇန္န၀ါရီလတုန္းက ပုနခါး (Punakha)မွာ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တဲ့ အေျခအေနကို သူ အမွတ္ရေနပါတယ္။ အဲဒီမွာ တည္ေဆာက္ေနဆဲ အိမ္တစ္လံုးကို ခရစ္ယာန္ဘုရားရွိခိုးေက်ာင္းေဆာက္ေနတယ္ဆိုတဲ့ ေကာလာ ဟလေၾကာင့္ ဖ်က္ဆီးခံခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ခရစ္ယာန္ဘာသာ၀င္ျဖစ္တဲ့ အိမ္ရွင္ဟာ ဘုရင့္ထံေတာ္ကို သြားေရာက္ၿပီး ဘုရားေက်ာင္းေဆာက္ဖို႔ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ ဒါေပမယ့္ ထာ၀ရဘုရားကို ၀တ္ျပဳဖို႔ ေဆာက္တာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေလွ်ာက္ထားခဲ့လို႔ ဘုရင္က ခြင့္ျပဳေပးခဲ့ပါတယ္။

“၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ကေတာ့ ေနာက္ဆိုရင္ လြတ္လပ္ခြင့္ ပိုေပးမယ္လို႔ ကတိျပဳထားပါတယ္။ အခုဆိုရင္ ခရစ္ယာန္ ဘာသာ၀င္ေတြဟာ တျဖည္းျဖည္း တိုးပြားလာေနပါတယ္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာက လူနာေတြကို သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းေစတယ္ဆိုတာကို တစ္ဆင့္စကားနဲ႔ သိလာၾကပါၿပီ။ တရား၀င္ ဆဲြေဆာင္သိမ္းသြင္းဖို႔ ေဟာၾကား ခြင့္ေတာ့ မရေသးပါဘူး။ ခရစ္ယာန္ေတြအေနနဲ႔ အေျခအေနကို နားလည္ထားရမယ္၊ ၿပီးေတာ့ အစိုးရအေပၚမွာ စိတ္ရွည္ရွည္ထားရမယ္။ ေန႔ခ်င္းညခ်င္း လြတ္လပ္ေရး ဘယ္လိုလုပ္ ရႏိုင္မလဲ”လို႔လည္း ခရစ္ယာန္သင္းအုပ္ ဆရာက ဆက္ေျပာသြားပါတယ္။


ဘာသာျပန္သူ၏ သံုးသပ္ခ်က္

ဒလိုင္းလားမာ အတၳဳပၸတၱိဇာတ္ကားကို ၾကည့္တုန္းက ဒလိုင္းလားမားကို ေမာ္စီတုန္းက “Religion is poison = ဘာသာေရးဆိုတာ အဆိပ္”လို႔ ေျပာတဲ့စကားကို အမွတ္ရေနပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး “ဘာသာဆုိတာ ဘိန္းနဲ႔တူ တယ္”ဆိုတဲ့စကားလည္း ရွိပါတယ္။ ဘာသာေရးသမားေတြကေတာ့ ကန္႔ကြက္ၾကတာပဲ။ ဘယ္လိုပင္ ကန္႔ကြက္ ကန္႔ကြက္ အေနအထားမက်ရင္ အဲဒီစကားေတြက မွန္ေနတတ္ျပန္ပါတယ္။ ေနရာတိုင္းကိုေတာ့ မဆိုလိုပါဘူး။ အေနအထားမက်ရင္ဆိုတဲ့ စကားက က်ယ္ျပန္႔ပါတယ္။

စာေလးတစ္ပုဒ္ ဖတ္ဖူးတယ္။ ကၽြန္းေလးတစ္ကၽြန္းမွာ သူတို႔ ယံုၾကည္မႈနဲ႔သူ ေအးခ်မ္းေပ်ာ္ရႊင္ေနတဲ့ လူမ်ိဳးစု ေလးေတြ ရွိတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ခရစ္ယာန္ ေစတနာၾကီးရွင္ေတြ၊ အလႅာဟ္ယံုၾကည္သူေတြ…. ေရာက္သြား တယ္။ ေအးခ်မ္းေနတဲ့ လူမ်ိဳးစုေလးဟာ စိတ္၀မ္းေတြ ကဲြကုန္တယ္။ အခ်င္းခ်င္း မညီညြတ္မႈေတြ ျဖစ္သြားတယ္။ ဆိုေတာ့ “ဘာသာေရးဆိုတာ ေပါက္ကြဲအားျပင္းထန္တဲ့ ဗံုးလား”။

ကမၻာ့ႏုိင္ငံၾကီးေတြက “ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ မရွိဘူး။ ခရစ္ယာန္ေတြ၊ မူစလင္ေတြကို ႏွိပ္ကြပ္တယ္”လို႔ ေျပာရင္ မခံခ်င္ပါဘူး။ မေက်နပ္ပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႔လည္းဆိုေတာ့ “ျမန္မာဆိုတာ ဗုဒၶဘာသာ ႏိုင္ငံျဖစ္လို႔ပါ”။ ဗုဒၶဘာသာႏိုင္ငံဟာ ဗုဒၶဘာသာကို ဦးစားေပးမယ္။ ခရစ္ယာန္ႏိုင္ငံဟာ ခရစ္ယာန္ကို ဦးစား ေပးမယ္။ မူစလင္ႏိုင္ငံဟာ မူစလင္ကို ဦးစားေပးမယ္။ ဒါ ထံုးစံပဲ။

ဥေရာပႏိုင္ငံၾကီးေတြ၊ တျခားမူစလင္ႏိုင္ငံေတြဟာ သူတို႔ ေျမေပၚမွာ တရား၀င္ ဗုဒၶဘာသာေက်ာင္းေတြ ဘယ္ႏွစ္ေက်ာင္းမ်ား ေဆာက္ခြင့္ျပဳပါသလဲ။ ဘာသာေရးအခမ္းအနားေတြကို ဘယ္ေလာက္ထိ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ခြင့္ျပဳပါသလဲ။ မႏွစ္က မေလးရွားေရာက္ေတာ့လည္း ပိုသိခဲ့ရတယ္။ ဗုဒၶဘာသာေတြအေပၚမွာ မူစလင္ေတြ ဘယ္လို သေဘာထားသလဲ။ ဒါကို နားလည္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ မေလးရွားဆိုတာ မူစလင္ႏိုင္ငံေလ။ မူစလင္ႏိုင္ငံျဖစ္လို႔ မူစလင္ဘာသာကို ဦးစားေပးတယ္။ ဘာမွ ေျပာစရာ မရွိပါဘူး။ သူတို႔ကို မူစလင္ဘာသာ ကိုေတာ့ ဦးစားေပးမယ္။ ဗုဒၶဘာသာကို ဦးစားမေပးဘူး၊ ခရစ္ယာန္ဘာသာကို ဦးစားမေပးဘူးလို႔ ဘယ္ေတာ့မွ ေ၀ဖန္မိမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

အခု ဘူတန္ကိစၥေလးကို ဖတ္ရေတာ့ ဒီဘာသာဟာ ဘူတန္ရဲ႕ ေအးခ်မ္းမႈ။ တည္ၿငိမ္မႈကို ဘာေၾကာင့္မ်ား ဖ်က္ဆီးခ်င္ေနရတာလဲလို႔ ေမးခြန္းထုတ္မိပါတယ္။ က်ဳပ္တို႔ႏိုင္ငံက ေတာင္တန္းေဒသေတြမွာ အဓိက႐ုဏ္းေတြ ျဖစ္တယ္၊ မညီညြတ္မႈေတြ ျဖစ္တယ္ဆိုတာလည္း ဒီေစတနာၾကီးရွင္ေၾကာင့္လည္း အမ်ားၾကီးပါပါတယ္။ ဘယ္ေလာက္ညီညြတ္တဲ့ ေအးခ်မ္းတဲ့ေနရာျဖစ္ျဖစ္ ဘာသာၾကီးေတြ တစ္ခုထက္ ပိုေရာက္သြားၿပီဆိုရင္ ပ်က္စီးဖို႔အေျခအေန ပိုမ်ားသြားပါၿပီ။ မညီမညြတ္ေတြ ျဖစ္ဖို႔အေျခအေန ေတာ္ေတာ္မ်ားသြားပါၿပီ။

စာေရးသူမွာ ဘာသာျခား အသိမိတ္ေဆြေတြ ရွိပါတယ္။ အြန္လိုင္းမွာေတြ႕ေတာ့ သူ႕ကို ေျပာလိုက္ပါတယ္။ “ခင္ဗ်ားတို႔ ေစတနာရွိတယ္ဆိုရင္ အဲဒီေစတနာေတြကို ျဖဴျဖဴစင္စင္ ရွိေနဖို႔ ေကာင္းတယ္။ ထာ၀ရဘုရားကို ယံုၾကည္ေစဖို႔နဲ႔ ခရစ္ေတာ္ကို အားကိုးေစဖို႔ သို႔မဟုတ္ ခရစ္ယာန္ျဖစ္ေစဖို႔ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ေတာ့ မလုပ္ ၾကပါနဲ႔။ အထူးသျဖင့္ ဘာသာတစ္ခုခု အေျခတည္ေနတဲ့ ေဒသမွာ ပိုၿပီး မလုပ္သင့္ဘူး”လို႔ ေျပာလိုက္ပါတယ္။

တစ္ႏိုင္ငံလံုး မူစလင္ျဖစ္ေနတဲ့ ႏုိင္ငံမွာ တစ္ျခားဘာသာတစ္ခုခုက ၀င္ေရာက္ဆဲြေဆာင္ သိမ္းသြင္းေနၿပီဆိုရင္ ေဒသခံ မူစလင္ေတြ စိတ္ဆင္းရဲေတာ့မယ္။ ဒါ ထံုးစံပဲ။ ခရစ္ယာန္ၾကီးစိုးတဲ့ နိုင္ငံမွာလည္း ထို႔အတူပဲေပါ့။ “ဒါ ဒီမိုကေရစီေခတ္ကြ၊ လူတိုင္းလူတိုင္းဟာ လြတ္လပ္စြာ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ခြင့္ရွိတယ္”လို႔ ဆိုၿပီး အကုန္လိုက္ရမ္းေန ရင္ေတာ့ ဒါ နည္းလမ္းမက်ေသးဘူးလို႔ ထင္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ အခ်င္းခ်င္း ေလးစားတန္ဖိုးထားစိတ္ အေပၚမွာ အေျခတည္မွ ဒီမိုကေရစီ စစ္တာပါ။ တစ္ဖဲြ႕နဲ႔တစ္ဖဲြ႕ ဗရမ္းဗတာ(လြတ္လြတ္လပ္လပ္) တိုက္ခိုက္ေန ၾကတာဟာ ဒီမိုကေရစီ မဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ဖဲြ႕နဲ႔တစ္ဖဲြ႕ တန္ဖိုးထားစိတ္နဲ႔ အခ်င္းခ်င္းနားလည္မႈထားၿပီး လုပ္ ေဆာင္ၾကမွသာ ဒီမိုကေရစီ ျဖစ္တာပါ။

လူသားရဲ႕ လြတ္လပ္ခြင့္ကို အေၾကာင္းျပၿပီး ဗရမ္းဗတာ ေျပာ၊ ဗရမ္းဗတာ လုပ္လို႔ မရပါဘူး။ အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္အခါကိုလည္း ၾကည့္ရပါအံုးမယ္။ “လူပ်ိဳပဲကြ၊ အပ်ိဳကို ရည္းစားစကားေျပာတာ ဘာျဖစ္လဲ”ဆိုၿပီး အေျခ အေနနဲ႔ အခ်ိန္အခါကို မၾကည့္ဘဲ လိုက္ေျပာေနလို႔ မရပါဘူး။ အဲဒီလိုပါပဲ “လူသားတိုင္းမွာ လြတ္လပ္ခြင့္ အျပည့္ ရွိတယ္ကြ”ဆိုၿပီး သူ႕ဓေလ့၊ သူ႕ဘာသာနဲ႔သူ ၿငိမ္းခ်မ္းတည္ၿငိမ္ေနတဲ့ ေနရာေဒသကို သြားေရာက္ မဖ်က္ဆီး သင့္ပါဘူး။

ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြကလည္း ဗုဒၶဘုရားရွင္ရွိမွ ေလာကၾကီး ၿငိမ္းခ်မ္းမယ္လို႔ အယူမသီးသင့္ေပဘူး။ ခရစ္ယာန္ကလည္း ေယရႈကို မယံုၾကည္ရင္ ကမၻာၾကီးမနက္ျဖန္ပဲ ဆုတ္ယုတ္သြားေတာ့မလုိ၊ မူစလင္ကလည္း အလႅာဟ္သာမရွိရင္ ေလာကၾကီး မသာယာႏိုင္ဘူး၊ ဟိႏၵဴကလည္း ရွီ၀ ဖန္တီးေပးမွ ေလာကၾကီးသာယာႏိုင္တာ….စသည္ျဖင့္ ကိုယ့္ဘာသာ ကို အမႊမ္းတင္ၿပီး အယူေတြ မသီးသင့္ၾကဘူး။ ဘာသာဆိုတာ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ေဆးခြက္ေတြပဲ ျဖစ္ေနသင့္တယ္။ အဆိပ္ခြက္ေတြ ျဖစ္မေနသင့္ဘူး။

စာဖတ္သူေတြေတာ့ မသိပါဘူး။ ဘူတန္ရဲ႕ လုပ္ရပ္ကို ေထာက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျခြင္းခ်က္မဲ့ေတာ့လည္း မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီဥပေဒကို ခရစ္ယာန္အသိုင္းအ၀ိုင္း သတင္းေတြက ေတာ္ေတာ္အသားယူ ေရးေနၾကတာ ေတြ႕ရတယ္။ ဘူတန္ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈေတြကို ထိပါးပုတ္ခတ္တဲ့ အမနာပေတြကလည္း အမ်ားၾကီးပဲ။

သူတို႔ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ဘူတန္ေတြဟာ ခရစ္ယာန္ေတြကို ႏွိမ္ေနပါတယ္။ ဘူတန္ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ကလည္း ေရွးဦး မယဥ္ေက်းမီေခတ္က ပံုစံေတြလို ျဖစ္ေနတဲ့အေၾကာင္းလည္း ပုတ္ခတ္ေရးသားၾကပါတယ္။ ဒါနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ သတင္းေတြ အကုန္လံုးကိုေတာ့ မတင္ျပႏိုင္ပါဘူး။ အခု တင္ျပလိုက္တာကေတာ့ အဲဒီအေၾကာင္း ေတြထဲက အစိတ္အပိုင္းတစ္ရပ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ကဲ…စာဖတ္သူတို႔လည္း ဖတ္႐ႈေ၀ဖန္ၿပီး သခၤန္းစာေတြ ယူလိုက္ၾကေပါ့။ မူရင္းကေတာ့ ဒီမွာပါ။ စိတ္၀င္စားရင္ ဒီထက္ပိုၿပီး ေလ့လာႏုိင္စရာေတြ ရွိပါတယ္။

စာေရးသူ သံုးသပ္ခဲ့တာေတြကို အဓိပၸာယ္ေကာက္ မမွားၾကဖို႔ေတာ့ ေမွ်ာ္လင့္ပါတယ္။ ဘယ္ဘာသာကိုမွ ထိပါး ပုတ္ခတ္လိုတဲ့စိတ္ မရွိပါဘူး။ ေအးခ်မ္းတည္ၿငိမ္ေနတဲ့အရပ္မွာ ကိုယ့္အတၱကို ေရွ႕တန္းတင္ၿပီး ဘာသာေရး ဆဲြေဆာင္သိမ္းသြင္းမႈေတြ၊ မြန္ျမတ္တဲ့ဘာသာတရားေၾကာင့္ ၿပိဳကဲြမႈေတြ မျဖစ္ေစခ်င္ပါဘူး။ ဒါကို ရည္ရြယ္ၿပီး ေျပာခဲ့ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

ေရခ်ိဳးၾကရေအာင္

“အရွင္ဘုရား… ဗဟုကာျမစ္ကို ေရးသြားခ်ိဳးသလား”

“ေအာ္…. ေရခ်ိဳးတာပဲ ဒီနားက ေရတြင္းထဲမွာ ခ်ိဳးလည္း ရတာပဲ။ ဘာျဖစ္လို႔ ဗဟုကာျမစ္ကို သြားခ်ိဳးရမွာလဲ”

“ေအာ္… အရွင္ဘုရားကလည္း ဗဟုကာျမစ္ထဲမွာ အကုသိုလ္ေတြကို ေမ်ာလို႔ ရတယ္ေလ၊ အဲဒီမွာ ေရခ်ိဳးရင္ ကိေလသာေတြ စင္ၾကယ္တယ္တဲ့”

“သူမ်ားေတြ ေျပာတိုင္း မယံုပါနဲ႔ ဘာရဒြါဇပုဏၰားရယ္….၊ ဗဟုကာျမစ္မကလို႔ အဓိကကၠေရခ်ိဳးဆိပ္၊ ဂယာေရ ခ်ိဳးဆိပ္၊ သုႏၵရိကာျမစ္၊ သူရႆတီျမစ္၊ ပယာဂေရခ်ိဳးဆိပ္၊ ဗဟုမတီျမစ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ ခ်ိဳးခ်ိဳး ကိေလသာေတြ ကေတာ့ မစင္ၾကယ္ႏိုင္ပါဘူး”

“ပုဏၰား ေရခ်ိဳးခ်င္ရင္ ဒီသာသနာမွာ ေရလာခ်ိဳးစမ္းပါ၊ ဒီသာသနာမွာ ေရခ်ိဳးမွ သင့္ရင္တြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ ကိေလသာေတြ စင္ၾကယ္ႏိုင္တယ္၊ သူ႕အသတ္ကို မသတ္သူျဖစ္ရင္၊ သူ႕ဥစၥာကို မခိုးသူျဖစ္ရင္၊ မနာလို၀န္တိုမႈ ေတြ မရွိရင္ ဂယာေရခ်ိဳးဆိပ္ကို ဘာလို႔ သြားေနစရာ လိုအံုးမလဲ၊ ဟိုနားက ေရတြင္းကလည္း သင့္အတြက္ ေရခ်ိဳးဆိပ္ပါပဲ”

“အရွင္ဘုရားေျပာတာ သဘာ၀က်လိုက္တာေနာ္၊ တပည့္ေတာ္ သေဘာက်လိုက္တာ။ အရွင္ဘုရား အရွင္ ဘုရားရဲ႕ သာသနာမွာ ေရခ်ိဳးခ်င္ပါတယ္၊ ခြင့္ျပဳပါဘုရား”

“ေအး…. ငါ ခြင့္ျပဳတယ္၊ ခ်ိဳးခ်ိဳး၊ ၾကိဳက္သေလာက္ခ်ိဳး၊ ကိေလသာေတြ စင္ၾကယ္တဲ့အထိ ခ်ိဳးေပေတာ့ ပုဏၰားေရ”

ျမတ္စြာဘုရားရွင္ႏွင့္ ဘာရဒြါဇပုဏၰားတို႔၏ ေရခ်ိဳးျခင္းအျမင္ေလးကို ၾကည့္ၿပီး သေဘာအက်ၾကီး က်ေနခဲ့သည္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံတြင္ အစဥ္အလာျဖစ္ေနေသာ သို႔မဟုတ္ အယူတစ္ခုျဖစ္ေသာ ျမစ္ဆိပ္သြားၿပီး ေရခ်ိဳးလွ်င္ ကိေလသာေတြ ေမ်ာလို႔ရသည္ဟူေသာ အျမင္မွာ ျမတ္စြာဘုရားရွင္လက္ထက္ကတည္းက ရွိေနခဲ့သည္။ ျမစ္ထဲ သြားၿပီး ေရခ်ိဳး၍ ကိေလသာစင္ၾကယ္သည္၊ မစင္ၾကယ္သည္ဟူေသာ သေဘာထားမွာ သူတို႔ အယူအဆ၊ သူတို႔ အျမင္ျဖစ္၍ မွားသည္မွန္သည္ မေျပာလိုေသာ္လည္း ျမတ္စြာဘုရားရွင္၏ ဒႆနအရကား အဓိပၸာယ္မရွိေသာ အယူအဆအျမင္တစ္ရပ္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။

ျမတ္စြာဘုရားရွင္က ယင္းသေဘာကို အ၀တ္ဥပမာျဖင့္ မိန္႔ေတာ္မူသည္။ အ၀တ္စတစ္ထည္သည္ မူလက တည္းက ညစ္ႏြမ္းေနလွ်င္ မည္သည့္ ေဆးကို ဆိုးသည္ျဖစ္ေစ ညစ္ႏြမ္းမႈက မေပ်ာက္ႏိုင္ သို႔မဟုတ္ ဆိုးလိုက္ သည့္အေရာင္သည္ ပီပီျပင္ျပင္ မေပၚထြက္လာႏုိင္ေပ။ ထို႔အတူပင္ မိမိတို႔၏ ရင္တြင္းက စင္ၾကယ္မႈမရွိလွ်င္ ေနာက္ထပ္ မည္သည့္စိတ္ဓာတ္အေရာင္မ်ားဆိုးဆိုး မူလမစင္ၾကယ္မႈက မေပ်ာက္ႏိုင္ေပ။ ျဖဴေဖြးစင္ၾကယ္ ေနေသာအ၀တ္တစ္ခုကိုကား မည္သည့္အေရာင္မ်ားဆိုးဆိုး မိမိစိတ္ၾကိဳက္အေရာင္ကို ရႏိုင္ေလသည္။

ဗုဒၶစာေပတြင္ လူ႕စိတ္အေၾကာင္းကို “ဆန္းၾကယ္မႈ”ဟု အဓိပၸာယ္ဖြင့္သည္။ ပန္းခ်ီတို႔ႏွင့္ ခိုင္းႏႈိင္းျပသည္။ ပန္းခ်ီကားတို႔တြင္ တကယ့္သစ္ပင္ မဟုတ္ပါဘဲလ်က္ တကယ့္သစ္ပင္ႏွင့္တူေအာင္၊ တကယ့္တိမ္တိုက္မဟုတ္ ေသာ္လည္း တကယ့္တိမ္တိုက္မ်ားႏွင့္ မျခား လူ႕စိတ္မွာ ထင္ျမင္ေစသည္။ ထို႔အတူပင္ လူ႕စိတ္ကလည္း ဆန္းၾကယ္လွသည္။ အဘိဓမၼာတြင္ “သဘာ၀အားျဖင့္ စိတ္သည္ ျဖဴစင္သည္၊ ေနာက္ပိုင္း ဆိုးလိုက္ေသာ အေရာင္မ်ားအတိုင္း ညစ္ႏြမ္းျခင္းမ်ား ျဖစ္သြားရသည္”ဟု ဆိုသည္။

လူတိုင္းလူတိုင္းတြင္ ပကတိျဖဴစင္ေနေသာစိတ္ကို ေတြ႕ရခဲသည္။ မိမိ၏ စိတ္ကေလးကိုပင္ ျဖဴစင္ေနေသာ အခိုက္အတံ့ကို ရွာေတြ႕ခဲသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် အေရာင္မ်ား ဆိုးေနၾကျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေလသည္။ ပုထုဇဥ္တို႔သဘာ၀အရ အခ်ိန္နဲ႔အမွ် အေရာင္တစ္ခုခု မဆုိးရလွ်င္ မေနႏိုင္ျဖစ္ေလရာ သန္႔စင ္ၾကည္လင္ၿပီး မိမိသူတစ္ပါး ႐ႈခ်င္စဖြယ္အေရာင္ျဖစ္ဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါလိမ့္မည္။ အနီေရာင္ကို ၾကိဳက္လို႔ အနီ ေရာင္ဆိုးျခင္းသည္ ျပႆနာမဟုတ္ေသာ္လည္း မိမိစိတ္တြင္တည္ကပ္ေနေသာ အေရာင္က မည္သည့္ အေရာင္ျဖစ္သနည္း စူးစမ္းၾကည့္ဖို႔ လိုအပ္ပါသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ မိမိက အနီေရာင္လိုခ်င္၍ အနီဆိုး လိုက္ေသာ္လည္း မူလအေရာင္ႏွင့္သဟဇာတ မျဖစ္သျဖင့္ ၾကည့္မေကာင္း႐ႈမေကာင္းေသာ အေရာင္ ျဖစ္လာ တတ္ပါသည္။

ဆရာၾကီး နႏၵာသိန္းဇံ၏ သင္တန္းမ်ား တက္ေရာက္စဥ္က Reconstructive Theory အေၾကာင္းကို ႏွစ္သက္ ခဲ့ဖူးသည္။ ျပႆနာတစ္ခု၏ အေျဖ သို႔မဟုတ္ ဘ၀လြတ္ေျမာက္ရာ သီ၀ရီတစ္ခုကို ေဖာ္ထုတ္ဖို႔ ၾကိဳးစားၿပီ ဆိုလွ်င္ မူလအစဲြ (preperception) မ်ားႏွင့္ ေရွး႐ိုးစဲြ အယူသီးမႈမ်ားကို အရင္ ဖယ္ထုတ္ရမည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ႐ႈပ္ေနေသာစားပဲြတစ္လံုးကို ရွင္းလင္းဖို႔ရန္အတြက္ ပထမဆံုး စားပဲြေပၚရွိ အရာအားလံုးကို ဖယ္ထုတ္လိုက္၊ ၿပီးမွ တစ္ခုခ်င္းစီ ျပန္လည္ထားလိုက္လွ်င္ ရွင္းလင္းေသာစားပဲြအသြင္သစ္ကို ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။ လူသားအေနျဖင့္ ျပႆနာ၏အေျဖတစ္ရပ္ကို စဥ္းစားၾကရာတြင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ မူလအစဲြမ်ားကို အေျခခံၿပီး အေျဖရွာတတ္ ၾကေလသည္။ ျပႆနာ၏႐ိုက္ခတ္မႈႏွင့္ မူလအစဲြတို႔ ေပါင္းစပ္သြားေသာအခါ ရွင္းေလ႐ႈပ္ေလ ျဖစ္သြားတတ္ ပါသည္။

အရာရာကို Reconstructive Theory အျမင္ျဖင့္ ၾကည့္တတ္ဖို႔ အလြန္လိုအပ္ပါသည္။ ေလာကေရးရာ ျပႆနာမ်ားကို သာမက ဘ၀လြတ္ေျမာက္ေရး တရားအားထုတ္ျခင္းကိစၥတြင္လည္း Reconstructive Theory က အေရးၾကီးပါသည္။ တရားအားမထုတ္ခင္ မိမိတြင္ စဲြေနေသာ အေကာင္း၊ အဆိုး အျမင္အားလံုးကို အရင္ ရွင္းထုတ္ပစ္ဖို႔ လိုအပ္ပါသည္။ ၿပီးမွ မိမိ အားထုတ္မည့္ တရားနည္း(တစ္ခုတည္းကို) စူးစူးစိုက္စိုက္ အားထုတ္ ပစ္လိုက္ဖို႔ လိုသည္။

ဥပမာအားျဖင့္ မဟာစည္တြင္ တရားထိုင္ဖူးေသာ ေယာဂီပုဂၢိဳလ္အေနျဖင့္ အျခားရိပ္သာမ်ား (စိတ္ကို ႏွာသီး ဖ်ားတြင္ ထားရေသာ နည္း၊ ငယ္ထိပ္တြင္ ထား၍ ႐ႈမွတ္ရေသာနည္း၊ ႏွလံုးအိမ္တြင္ ထား၍ အားထုတ္ရ ေသာနည္း..စသည့္နည္းမ်ားကို အသံုးျပဳေသာရိပ္သာမ်ား)တြင္ သြားေရာက္အားထုတ္လွ်င္ မူလအားထုတ္နည္း မ်ားကို ရွင္းလင္းသုတ္သင္ပစ္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ၿပီးမွ ေဖာင္း၊ ပိန္အာ႐ံုကို ႐ႈမွတ္ရမည္ ျဖစ္သည္။ မူလအခံကို မပယ္ရွားႏိုင္ေသးလွ်င္ ေရာေထြးၿပီး အားထုတ္၍ အဆင္ေျပႏိုင္လိမ့္မည္ မဟုတ္ေပ။

သို႔ျဖစ္၍ ဘ၀လြတ္ေျမာက္ေရး တရားအားထုတ္လွ်င္ေသာ္မွ Reconstructive Theory ကို က်င့္သံုးဖို႔ လိုအပ္ ေနပါသည္။ တရားအားထုတ္ဖို႔ အာ႐ံုစယူလိုက္ၿပီဆိုကတည္းက မိမိစိတ္တြင္ လႊမ္းမိုးေနရာယူထားေသာ အရာ မ်ားကို အရင္ဦးဆံုး သတိကေလးျဖင့္ ဂ႐ုတစိုက္ ဖယ္ရွားေပးရမည္။ ၿပီးမွ ကိုယ္အားထုတ္မည့္နည္းအတိုင္း ဆက္လက္႐ႈမွတ္ရမည္ ျဖစ္သည္။ ထို႔အတူပင္ မိမိတို႔၏ ေန႔စဥ္ဘ၀တြင္း ျပႆနာတစ္ခုခုကို ေျဖရွင္းေတာ့ မည္ဆိုလွ်င္ မိမိတို႔၏ မူလအစြဲ (preperception) မ်ားကို အရင္ဦးဆံုး ဖယ္ရွားၿပီးမွ စဥ္းစားသံုးသပ္ရ ေပလိမ့္မည္။ သို႔မွသာ ျပႆနာ၏ဇာစ္ျမစ္ကို ရွာေတြ႕ေပလိမ့္မည္။

ဤအေၾကာင္းႏွင့္ စပ္လ်ဥ္းေသာ ဇင္းဗုဒၶဘာသာ (Zen Buddhism) က စတိုရီတစ္ခုမွာ မွတ္သားစရာ ေကာင္း သည္။ တစ္ေန႔တြင္ တကၠသိုလ္ပါေမာကၡဆရာၾကီးတစ္ဦးက ဇင္းဆရာၾကီးထံသို႔ ေရာက္လာသည္။ ဇင္း အေၾကာင္းကိုု ေလ့လာသင္ယူရန္ ျဖစ္သည္။ ပါေမာကၡၾကီး ေရာက္လာေသာအခါ ဇင္းဆရာၾကီးက လဘက္ရည္ ျဖင့္ ဧည့္ခံသည္။ ပါေမာကၡၾကီး လဘက္ရည္ခြက္ကို လဘက္ရည္ထည့္ေပးေသာအခါ ျပည့္လွ်ံက်ေနသည္အထိ ထည့္ေပးေနသည္။ ေနာက္ပိုင္း ထိုသုိ႔ ထည့္ေပးေနသည္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေနေသာ ပါေမာကၡၾကီးက မေနႏိုင္ ေတာ့သျဖင့္ “အရွင္…ခြက္က ျပည့္ေနၿပီ၊ အရွင္ ထည့္တာေတြ ခြက္ထဲကို မေရာက္ေတာ့ဘူး၊ လွ်ံက်ေနၿပီ”ဟု စိတ္မရွည္ႏိုင္စြာျဖင့္ ေျပာလိုက္သည္။

ထိုအခါ ဇင္းဆရာၾကီးက “ေအး…ဟုတ္တယ္၊ မင္းလည္းပဲ ဒီခြက္လိုပဲ၊ မင္းရင္ထဲမွာ ထည့္ထားတဲ့ ၾကိဳတင္ ယူဆထားမႈေတြက ျပည့္ေနၿပီ၊ ဆိုေတာ့ မင္းရင္ထဲကို မရွင္းလင္းထားမခ်င္း ဇင္းအေၾကာင္းေတြကို ဘယ္လိုလုပ္ သင္ယူလို႔ ရမလဲ”ဟု ဆိုလိုက္သည္။ အေၾကာင္းအရာက ထိုမွ်သာ ျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္၍ အေျဖတစ္ခုခုကို ရ ေအာင္ ၾကိဳးစားေတာ့မည္ဆိုလွ်င္ ပထမဦးဆံုး မိမိရင္ထဲတြင္ သိသိသာသာျဖစ္ေစ၊ မသိမသာျဖစ္ေစ ကိန္း၀ပ္ ေနေသာ ၾကိဳတင္ယူဆမႈမ်ား သို႔မဟုတ္ အမႈိက္သရိုက္မ်ားကို အရင္ရွင္းလင္းထားရေပမည္။

အထက္တြင္ ေဖာ္ျပခဲ့ေသာ ျမတ္ဗုဒၶႏွင့္ ဘာရဒြါဇပုဏၰားၾကီးတို႔ စကားအရ အိႏၵိယတစ္၀ွမ္းတြင္ ဗဟုကာျမစ္ စေသာ ျမစ္မ်ားအတြင္း ေရခ်ိဳးလွ်င္ ကိေလသာအညစ္အေၾကးမ်ား သို႔မဟုတ္ မိမိတို႔ ျပဳလုပ္ထားခဲ့မိေသာ မေကာင္းမႈအကုသိုလ္မ်ား ေပ်ာက္ကင္းလြင့္ေမ်ာႏိုင္သည္ဟူေသာ အယူအဆမွာ အေတာ္ပင္ စိမ့္၀င္ပ်ံ႕ႏွံ႔ေန သည္ဟု ဆိုရမည္ ျဖစ္သည္။ ယင္းအယူအဆမွာ မူလအစဲြ (preperception) သို႔မဟုတ္ ေရွး႐ိုးစဲြအယူသီးမႈ (Superstitious beliefs) မ်ားပင္ ျဖစ္သည္။ ျမတ္ဗုဒၶက ယင္းအစဲြမ်ား၊ အယူအဆမ်ားကို အရင္ ဖယ္ရွားခိုင္း သည္။ ထို႔ေနာက္မွ ေႏွာင္းေခတ္ကဗ်ာဆန္ဆန္ “ငါ၏ သာသနာတြင္ ေရးခ်ိဳးပါလား”ဟု မိန္႔သည္။

မည္ကဲ့သို႔ ေရခ်ိဳးရမည္နည္း။ “သင့္ရင္ထဲမွာ သူ႕အသတ္ကို သတ္ခ်င္တဲ့ စိတ္အညစ္အေၾကးဆိုတာ ရွိတယ္၊ အဲဒီအညစ္အေၾကးေတြကို ကြာက်သြားေအာင္ ၾကိဳးစားလိုက္၊ သူတစ္ပါး ပစၥည္းဥစၥာေတြကို မတရားယူခ်င္တဲ့ အညစ္အေၾကးဆိုတာ ရွိတယ္၊ အဲဒီအညစ္အေၾကးေတြကိုလည္း ကြာက်သြားေအာင္ လုပ္လိုက္၊ သူတစ္ပါးေတြ ေကာင္းစားေနတာကို မနာလိုတဲ့စိတ္အညစ္အေၾကးေတြဆိုတာ ရွိတယ္၊ အဲဒါေတြကိုလည္း ၀ိပႆနာဆိုတဲ့ ေစာင့္ၾကည့္တိုက္ဖ်က္ျခင္းအလုပ္နဲ႔ ေျပာင္သြားစင္သြားေအာင္ လုပ္လိုက္၊ ဒါဟာ ငါ့သာသနာမွာ ေရခ်ိဳးတာပဲ ေပါ့”။ ပုဏၰားၾကီးလည္း ဘုရားရွင္ေျပာျပေသာနည္းအတိုင္း ေရခ်ိဳးလိုက္တာ ကိေလသာအညစ္အေၾကးမ်ား ကင္းစင္သြားခဲ့သည္ဟု ဆိုသည္။

ဘုရားရွင္ေပးလိုက္ေသာနည္းအတိုင္း ပုဏၰားၾကီးေရခ်ိဳးတာကို ၾကည့္ၿပီးေသာအခါ ရင္ထဲသို႔ ေမးခြန္းေလးေတြ တသီတတန္းၾကီး လြင့္လာသည္။ မိမိကိုယ္တိုင္ေကာ ေရခ်ိဳးၿပီးၿပီလား။ စာဖတ္သူေတြေကာ ေရခ်ိဳးၿပီးၿပီလား။ စာဖတ္သူတို႔ေတာ့ မသိပါ။ မိမိရင္ထဲသို႔ ၾကည့္လိုက္ေသာအခါ မၿပီးဆံုးႏိုင္ေသးေသာ ပုစၧာမ်ားက ပြစာက်ဲ ေနသည္ကို စိတ္ပ်က္ဖြယ္ ေတြ႕လိုက္ရေလသည္။ ၿပီးမွ ျဖည့္ေတြးေလးတစ္ခုက ၀င္လာသည္။ “ငါ ေရမခ်ိဳးရ ေသးဘူးဆိုရင္ေတာင္မွ ေရခ်ိဳးေနတယ္ဆိုရင္ ေက်နပ္စရာ တစ္ခုပဲ မဟုတ္ပါလား”။

ကဲ… စာဖတ္သူ…
သင္ေကာ
ေရခ်ိဳးၿပီးၿပီလား
သို႔မဟုတ္ ေရခ်ိဳးေနသလား
သို႔မဟုတ္ အမႈိက္သရိုက္မ်ားႏွင့္ ေပ်ာ္ေမြ႕ေနဆဲလား။
တစ္ခုခုေတာ့ တစ္ခုခု ျဖစ္ေနပါလိမ့္မည္။

ေခါင္းၿမီးၿခံဳ၀တ္ေရး၊ ခၽြတ္ေရး

(တစ္ေလာက မေဗဒါရဲ႕ ဆိုက္မွာ Burkur အသံုးျပဳျခင္းအေၾကာင္း ဆိုၿပီး စာတစ္ပုဒ္ဖတ္လိုက္ရတယ္။ အံ့ၾသသြားတယ္။ အခု ဒီသတင္းေလးကို ဖတ္လိုက္ေတာ့ ပိုအံ့ၾသသြားတယ္။ စာဖတ္သူေတြလည္း အံ့ၾသစရာ ဟုတ္၊ မဟုတ္ ဖတ္ၾကည့္လုိက္ေပါ့။ တတ္သေလာက္မွတ္သေလာက္ေလး ဆီေလ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ထားပါ တယ္။ မူရင္းကေတာ့ ဒီမွာပါ။)

ဆီးရီးယားပညာေရး၀န္ၾကီးဌာနက အလြန္ဂယက္႐ိုက္ေစတဲ့ ဥပေဒတစ္ရပ္ကို ထုတ္ျပန္လိုက္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ “တကၠသိုလ္ ပရိ၀ုဏ္ထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေခါင္းၿမီးၿခံဳမ၀တ္ရ”ဆိုတဲ့ ဥပေဒပါပဲ။ ေခါင္းၿမီးၿခံဳဆိုေပမယ့္ မ်က္ႏွာတစ္ခုလံုးကိုပါ ဖံုးလႊမ္းထားတဲ့ ၀တ္စံုပါ။

ဘယ္ေလာက္ေတာင္ အံ့ၾသစရာေကာင္းသလဲ။ မေလးရွားတို႔၊ အင္ဒိုနီးရွားတို႔လို အလယ္အလတ္ သေဘာထား ရွိတဲ့ မြတ္စလင္ႏိုင္ငံေတြဆိုရင္ေတာ့ တစ္မ်ိဳးေပါ့။ အခုဟာက တကယ့္မြတ္စလင္ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ဆီးရီးယား ႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီဆံုးျဖတ္ခ်က္ဟာ တစ္ဖက္က အျပင္းအထန္ ေ၀ဖန္႐ႈတ္ခ်မႈေတြနဲ႔ တစ္ဖက္က အားေပးမႈေတြၾကားထဲကေန ေပၚထြက္လာခဲ့ၿပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ပညာေရး၀န္ၾကီးကေတာ့ ေျပာပါတယ္။ ဒီလို ဥပေဒထုတ္ၿပီး တားျမစ္လိုက္ရတာဟာ သူတို႔ဌာနတစ္ခုတည္းရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မဟုတ္ပါဘူး။ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ မိဘေတြက ေတာင္းဆိုလို႔ ထုတ္ျပန္ရတာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ မိဘေတြက သူတို႔ သားသမီးေတြကို “ဘာသာေရး အစြန္းေရာက္ေတြရွိတဲ့ ၀န္းက်င္”မွာ ပညာသင္ေနတာကို မေတြ႕ခ်င္ၾကပါဘူး။

ဒီဥပေဒေၾကာင့္ လြန္ခဲ့တဲ့လက ဆီးရီးယားႏိုင္ငံတစ္၀ွမ္းက အတန္းထဲမွာ မ်က္ႏွာတစ္ခုလံုးဖံုးေနေအာင္ ၿခံဳရတဲ့ ေခါင္းၿမီးၿခံဳ ၀တ္ဆင္သူ ဆရာမေပါင္း ၁၂၀၀ ေက်ာင္းဆရာမအျဖစ္ကေန ႏႈတ္ထြက္လိုက္ရတယ္။ တစ္ခ်ိန္ ထဲမွာ ပညာေရးဌာနကလည္း “ဆီးရီးယားႏိုင္ငံဆိုတာ သီးသန္႔လူ႕အဖဲြ႕အစည္းတစ္ခု ျဖစ္တယ္၊ အစြန္းေရာက္ ၀ါဒကို လက္မခံပါဘူး”လို႔ ဆိုပါတယ္။ အယ္လ္ အာရဘီးယား တီဗီြကလည္း “ေခါင္းၿမီးၿခံဳကိစၥကို အျငင္းပြား ေအာင္လုပ္တဲ့ ပညာေရး၀န္ၾကီးဌာနဟာ ပညာေရးမႈမ်ားႏွင့္ တကၠသိုလ္လုပ္ထံုးလုပ္နည္းမ်ားကို ဆန္႔က်င္ေန တယ္”လို႔ ေၾကညာသြားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ “အေတြးအျမင္အယူအဆဆိုင္ရာ ၀င္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္ ျခင္း”လို႔ ေတာင္ အမည္တပ္လိုက္ပါေသးတယ္။ ဆီးရီးယားအာဏာရ ဘာသ္ပါတီကလည္း မၾကာေသးခင္က က်င္းပသြား တဲ့ ညီလာခံမွာ ေခါင္းၿမီးၿခံဳခၽြတ္ေရးကိစၥကို အျပင္းအထန္ ႐ႈတ္ခ်သြားပါတယ္။

ဒမက္စကတ္ၿမိဳ႕က ခရိုက္စစ္စ္အဖြဲ႕က ပီတာဟာလင္းက “ဆီးရီးယားႏိုင္ငံဟာ သီးသန္႔ဆန္တဲ့ ကိုယ္ပို္င္ ဓေလ့ ထံုးတမ္းမ်ားနဲ႔ မြတ္စလင္ေရွးရိုးစဲြ၀ါဒီေတြရဲ႕ၾကားမွာ ေဘးၾကပ္နံၾကပ္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဆီးရီးယားမွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ပံုစံဟာ အလြန္ကို အေျခခံက်တဲ့ ထိပ္တုိက္ေတြ႕မႈၾကီးတစ္ခု ျဖစ္တယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ တစ္ဖက္က အလြန္ကို ေလးနက္ၿပီး သီးသန္႔ဆံတဲ့ ကိုယ္ပိုင္အမွတ္အသားေတြနဲ႔ ျဖစ္ေနတယ္။ အျခားတစ္ဖက္က အစၥလာဟ္ရဲ႕ ျမင့္ျမတ္တဲ့ အျမင္သေဘာထားေတြကို မၾကာခဏ အရွက္ရေစတဲ့ အစြန္းေရာက္အဖြဲ႕ေတြကို ေထာက္ပံ့ေပးေန တဲ့ေနရာမွာ အလြန္အေရးပါတဲ့ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခု ျဖစ္ေနတာပါပဲ”လို႔ သံုးသပ္ျပပါတယ္။

ဆီးရီးယားမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ ဒီေခါင္းၿမီးၿခံဳ၀တ္ေရး၊ ခၽြတ္ေရးျပႆနာက “တိုင္းျပည္အတြင္းမွာရွိတဲ့ အစၥလာဟ္ အစြန္းေရာက္ပံုသ႑ာန္ကို ေနာက္မက်ခင္ ဆန္႔က်င္တြန္းလွန္ၾကဖို႔ အခ်ိန္က်ပါၿပီ” ေျပာျပေနပါတယ္။

ဆီးရီးယားႏိုင္ငံအႏွံမွာ က်ိဳးတို႔က်ဲတဲ လူနည္းစု အယ္လ္၀ီတီဂိုဏ္းက အေနာက္တိုင္းပံုစံ ပိုေပါက္ပါတယ္။ အဓိက လႊမ္းမိုးထားတဲ့ ဆြန္နီဂိုဏ္းထက္ ရိုးရာအစၥလာဟ္ဓေလ့ေတြကို က်င့္သံုးမႈ သိပ္မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဆီးရီးယားႏိုင္ငံရဲ႕ ေဒသတြင္း ႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အီရန္၊ ေလဘႏြန္က ဟဇ္ဘိုလာဟ္၊ ပါလက္စတိုင္းက ဟားမက္စ္ လႈပ္ရွားမႈေတြကေတာ့ အၾကမ္းဖက္မႈဆန္တဲ့ အလားအလာေတြ ရွိေနၾကပါတယ္။

ဆီးရီးယားမွာ ေမြးဖြားတဲ့ အာေမးနီးယန္းႏြယ္ဖြား မာရယ္လ္ ဟိုင္ဒို႔ရွန္ကေတာ့ “ဆီးရီးယားႏိုင္ငံက လူနည္းစု ေလာက္ကပဲ ေခါင္းၿမီးၿခံဳခၽြတ္ေရးဥပေဒကို ေထာက္ခံပါလိမ့္မယ္၊ ေရွး႐ိုးစဲြ၀ါဒီ မြတ္စလင္ေတြကေတာ့ ဒီဥပေဒ ကို ကန္႔ကြက္ၾကပါလိမ့္မယ္”လို႔ ေထာက္ျပပါတယ္။ “အမ်ိဳးသမီးထုတစ္ရပ္လံုးအတြက္ေတာ့ ဒါဟာ အျပဳ သေဘာေဆာင္တဲ့အျမင္တစ္ရပ္ ျဖစ္ပါတယ္၊ ဒါေပမယ့္ မြတ္စလင္အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ေတာ့ ဘယ္လို ေနမလဲဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္ မသိပါဘူး။

ကၽြန္ေတာ္ထင္ပါတယ္။ ဗဟုသုတၾကြယ္၀တဲ့ အမ်ိဳးအသီးေတြကေတာ့ ၾကိဳဆိုၾကလိမ့္မယ္၊ ေရွး႐ိုးစဲြ၀ါဒီ အမ်ိဳးသမီးေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ဒီဥပေဒကို လက္ခံဖို႔က အေတာ္ခက္ခဲေနပါလိမ့္မယ္။ ေက်ာင္းသားမိဘေတြ အေနနဲ႔ သူတို႔သမီးေတြကို ေခါင္းၿမီးမၿခံဳေစဘဲ ေက်ာင္းသြားဖို႔ ခြင့္ျပဳမလား၊ ခြင့္မျပဳဘူးလားဆိုတာလည္း ကၽြန္ေတာ္ မေျပာတတ္ပါဘူး။ ဒီဥပေဒဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ၾကီးမားတဲ့အေျပာင္းအလဲတစ္ခု ျဖစ္မွာေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ”လို႔ ဆက္ေျပာပါတယ္။

ေခါင္းၿမီးၿခံဳထားတဲ့ မြတ္စလင္အမ်ိဳးသမီး၀တ္စံုကို လြန္ခံတဲ့ ဆယ္စုႏွစ္မ်ားကတည္းက ဆီးရီးယားႏိုင္ငံမွာ သိသိသာသာ ၀တ္ဆင္လာခဲ့ၾကတာပါ။ “ဒီ ေခါင္းၿမီးၿခံဳခၽြတ္ထားရမယ့္ အက်င့္က ေရွး႐ိုးစဲြ ပင္လယ္ေကြ႕ အစၥလာမ္ႏိုင္ငံေတြမွာ ေနထိုင္ အလုပ္လုပ္ေနၾကတဲ့ ဆီးရီးယားအမ်ိဳးသမီးေတြအထိ သက္ေရာက္မႈရွိမလား ဆိုတာကို ေလ့လာသူေတြ အျငင္းပြားေနၾကဆဲပါ။

ၿငိမ့္..ၿငိမ္..ၿငိမ္း

(၁)
စကၤာပူ၏ ညက္ေညာေသာ လမ္းမထက္တြင္ တကၠစီကားေလးက ၿငိမ့္ၿငိမ့္ကေလး ေျပးေနသည္။ ခံစားခ်က္ေလး ေတြကလည္း ၿငိမ့္ကနဲ ၿငိမ့္ကနဲ ျဖစ္လို႔ ေနခဲ့သည္။ ကားေပၚမွာ လုိက္ပါရသည္မွာ ၿငိမ္လွသည္။ ရာသီဥတုက လည္း မေအးလြန္း၊ မပူလြန္း၊ အေတာ္ပင္ သာယာေနခဲ့သျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္းေသာ ေန႔တစ္ေန႔ဟု သေကၤတျပဳ လိုက္သည္။

(၂)
“လာ….လာ…လာၾက…သမီးတို႔၊ အေမေျပာေျပာေနတဲ့ ဦးကု ဦးကုဆိုတာ ဒီဦးဇင္းပဲ”
ဧည့္ခန္းထဲ ထိုင္လိုက္ၿပီးမၾကာခင္ ဒကာမၾကီးက သူ႕သမီးသံုးေယာက္ကို လွမ္းေခၚၿပီး ေျပာသည္။ ခါးေအာက္ ၁-ထြာသာသာမွ်သာရွည္ေသာ အ၀တ္စားေလးေတြသာ ၀တ္ထားေသာ ဒကာမၾကီး၏သမီးသံုးေယာက္ ကန္ေတာ့ၾကသည္။

“ဦးကုရယ္… ဒီသမီးသံုးေယာက္ ၀တ္တာစားတာေနတာထိုင္တာ တစ္စက္ကေလးမွ ၾကည့္မရဘူး၊ ဆံုးမပါအံုး”
ဒကာမၾကီးဆိုသူသည္ ရန္ကုန္မွာရွိစဥ္က သားအမိလို ရင္းႏွီးေနေသာ သူတစ္ေယာက္ျဖစ္သည္။ စကၤာပူမွာ ေက်ာင္းတက္အလုပ္လုပ္ေနေသာ သူ႕သမီးမ်ားထံ အလည္သြားခိုက္၊ ကိုယ္ကလည္း စကၤာပူအလည္သြားခိုက္ ၾကံဳေန၍ အလည္ေခၚရာမွ ေရာက္သြားခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ သူ႕သမီးေတြအေၾကာင္း ၾကားသာၾကားဖူးေနခဲ့ ေသာ္လည္း ယခုမွ ေတြ႕ျဖစ္သည္။

“ကဲ…ဦးဇင္း ဒါက သမီးၾကီး ၿငိမ္းၿငိမ္းေအာင္၊ ဒါက အလတ္မ တည္ၿငိမ္ေအး၊ ဒါက အငယ္မ ၿငိမ္းသီတာ”
“ဟ…ၿငိမ္ေတြ၊ ၿငိမ္းေတြခ်ည္းပါလား ဒကာမၾကီး”

“တင္ပါ..တပည့္ေတာ္က ေဒၚေသာ္တာၿငိမ္းဆိုေတာ့ တပည့္ေတာ္ နာမည္လည္း ပါေအာင္၊ တည္တည္ၿငိမ္ၿငိမ္ ေလးေတြလဲ ျဖစ္ေစခ်င္လို႔ အဲဒီလို ေပးထားတာ၊ တစ္ခုေတာ့ ေကာင္းတယ္ဘုရား၊ သူတို႔ သံုးေယာက္ကို ေခၚခ်င္ ရင္ -ေဟ့…ၿငိမ့္..ၿငိမ္..ၿငိမ္းဆိုၿပီး ေအာ္ေခၚလို္က္တာပဲဘုရား၊ အဲဒီလို ေခၚလိုက္ရင္ သံုးေယာက္လံုးကို ေခၚတယ္ ဆိုတာ သိေနၾကတယ္၊ အခုေတာ့ဘုရား..နာမည္နဲ႔ တစ္ေယာက္မွကို မလိုက္ဘူး…”

ဒကာမၾကီးေျပာတာကို သေဘာက်လို႔ လိုက္ရယ္ေနမိခဲ့ၾကသည္။ ေက်ာင္းေရာက္သည္အထိ ရင္ထဲမွာ ၿငိလာခဲ့ သည္က “ၿငိမ့္..ၿငိမ္..ၿငိမ္း”ဟူေသာ ေ၀ါဟာရသံုးခု။ (မွတ္ခ်က္…ေ၀ါဟာရသံုးခုမွ်သာ ျဖစ္သည္.... း) .... း) ..... း)

(၃)
တစ္ေန႔က သူငယ္ခ်င္းတစ္ပါး ေရာက္လာမည္ဆို၍ သီရိလကၤာ၊ ကိုလံဘိုၿမိဳ႕ရွိ ဘန္ဒရာႏိုက္ေကးေလဆိပ္သို႔ ဘင္န္ကားေလးျဖင့္ ထြက္ခြာလာခဲ့ၾကသည္။ သူငယ္ခ်င္း ေတာက္ပၾကယ္စင္က ေဘးကေန ေျပာသည္။ “အခုလို ကားေလးနဲ႔ သြားရတာ အေတြးေတြ တအားရတာပဲေနာ္၊ စာေရးစရာေတြ အမ်ားၾကီး ထြက္လာတယ္၊ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းေရာက္တာနဲ႔ အဲဒီအေတြးေတြက ေပ်ာက္ေပ်ာက္သြားတာပဲ”ဟူ၍။ ဟုတ္ပါသည္။ ဘာေၾကာင့္မွန္းေတာ့ မသိ။ ကားျဖင့္ ခရီးသြားတုိင္း အေတြးမ်ားက လြင့္ကနဲ ၀ဲကနဲ ရင္ထဲတြင္ လာဟပ္ေလ့ရွိသည္။

ေဘးက သူငယ္ခ်င္းက ကားဆရာကို “သုဒတ္…ဘုရမာ ျမဴးဇ္ (ျမန္မာသီခ်င္း)”ဟု လွမ္းေအာ္လိုက္ေတာ့ ကားဆရာကလည္း အလိုက္တသိ ျမန္မာသီခ်င္းစီဒီကို ထည့္ဖြင့္လိုက္သည္။ ထူးအိမ္သင္၏ သီခ်င္းေလးက စတင္လြင့္လာသည္။ သီခ်င္းထဲမွ “ေအးေအးေလးနဲ႔..ၿငိမ့္ၿငိမ့္ေလး..ကြယ္”ဆိုေသာ စာသားေလးက ရင္ဘတ္ကို လာၿငိျပန္သည္။

(၄)
“ေဟ့..ေဟ့….မိုးေတြက အရမ္းရြာေနတယ္ဟ၊ ဆုဒတ္ကို ျဖည္းျဖည္းေမာင္း”လို႔ ေျပာပါအံုး”ဟု ေနာက္ဆံုး တန္းက ကိုယ္ေတာ္က လွမ္းေအာ္သည္။ ကားဆရာကို ေျပာလိုက္ေတာ့ ေအးေဆးပါဆိုတဲ့ အမူအရာႏွင့္ ေခါင္းတစ္ခ်က္သာ ၿငိမ့္ၿပီး ပံုမွန္အတိုင္း ဆက္ေမာင္းေနသည္။ ရင္ထဲမွာေတာ့ “ၿငိမ့္၊ ၿငိမ္၊ ၿငိမ္း”ေ၀ါဟာရသံုးခုက ၀င္ပူးလာခဲ့ျပန္သျဖင့္ ကားထဲမွာ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း လိုက္ပါလာေနခဲ့သည္။ ထိုစဥ္ “ကၽြိ..ကၽြီ…”ကားဘရိတ္ အုပ္သံၾကားမွ ေရွ႕ကို ၾကည့္လိုက္ေတာ့ သံုးဘီးကားတစ္စီးက ေရွ႕ကေန ျဖတ္ေကြ႕သြားခဲ့သည္ကို ေတြ႕လိုက္ရ သည္။ “ဟာ..ဟင္”၊ “ေတာ္ေသးတာေပါ့၊ ဆုဒတ္ လွ်င္လို႔သာေပါ့”၊ အာေမဋိတ္သံေတြ ဆူညံေနသည္။ ကိုယ့္ရင္ထဲမွာေတာ့ ….

ကိုယ့္ရင္ထဲမွာေတာ့…“ၿငိမ့္..ၿငိမ္..ၿငိမ္း”က ပိုမို နီးနီးကပ္ကပ္ ေလးေလးနက္နက္ ေတြးျဖစ္လာသည္။ ကားကိုသာ မၿငိမ့္လိုက္လွ်င္၊ ကားက ၿငိမ္သြားမွာ မဟုတ္ဘူး၊ ကားက မၿငိမ္သြားရင္ေတာ့ သံုးဘီးကားနဲ႔ ၀႐ုန္းသုန္းကား ျဖစ္ေတာ့မည္။ အပူမီးေတြ ၿငိမ္းေတာ့မွာ မဟုတ္…။

(၅)
ၿငိမ့္လိုက္လို႔ ၿငိမ္သြားခဲ့သည္။ ၿငိမ္သြားလို႔ ၿငိမ္းသြားခဲ့သည္။

(၆)
“ၿငိမ့္၊ ၿငိမ္၊ ၿငိမ္း”မွ မၿငိမ္းမခ်မ္းျဖစ္ေနခဲ့ေသာ စိတ္အေျခအေနကို ေမွ်ာ္လွမ္းၾကည့္သည္။ ဘ၀ကိုလည္း အရွိန္ႏွင့္ေျပးလႊားေနေသာ ကားကေလးႏွင့္ တူေလမလားဟု ပံုဖမ္းၾကည့္သည္။ လမ္းကလည္း ေျဖာင့္ျဖဴးညက္ ေညာေနလွ်င္၊ ကားကလည္း ခၽြတ္ယြင္းခ်က္မရွိ ေကာင္းမြန္ေနလွ်င္၊ အတားအဆီး တစ္စံုတစ္ရာ မရွိလွ်င္ ကားေလးက သူ႕လမ္းသူ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ျဖဴးျဖဴး၊ သာသာယာယာ၊ ၿငိမ့္ၿငိမ့္ေညာင္းေညာင္း၊ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ခရီးႏွင္ႏိုင္ေနလိမ့္မည္။ ဘ၀ဟူသည္လည္း ထို႔အတူသာပင္ ျဖစ္သည္။

အလုပ္အကိုင္၊ မိသားစုဘ၀၊ မိမိပတ္၀န္းက်င္ဟူေသာ ဘ၀လမ္းခရီးေလးက ေျဖာင့္ျဖဴးေနလွ်င္၊ ကိုယ္တိုင္က လည္း အဆင္သင့္ျဖစ္ေနလွ်င္၊ အတားအဆီး အေႏွာက္အယွက္မ်ားလည္း မရွိလွ်င္ ဘ၀ေလးက ေျဖာင့္ေျဖာင့္ ျဖဴးျဖဴး၊ သာသာယာယာ၊ ၿငိမ့္ၿငိမ့္ေညာင္းေညာင္း၊ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ခရီးဆက္ေနပါလိမ့္မည္။

(၆)
“တပည့္ေတာ္… အခုတေလာ တည္ၿငိမ္မႈကို မရဘူးဘုရား၊ ကူညီပါအံုး၊ စိတ္ၿငိမ္တဲ့နည္းေလးရွိရင္ ေပးပါအံုး ဘုရား”

“ဘ၀ဆိုတာ ကားေလးတစ္စီးလိုပဲ၊ ကိုယ့္ဘ၀လက္ရွိအေျခအေနကို အဲဒီလို ျမင္ၾကည့္လိုက္၊ ကားေလးကို လိုရာ အေရာက္ ေမာင္းႏွင္ဖို႔အတြက္ မ်က္စိရွင္ရွင္ထားရတယ္၊ ဒီေနရာက အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ေမာင္းႏွင္သင့္သလား၊ အခ်ိဳးအေကြ႕ေလးေတြက်ရင္ ၀ဲယာဆီက ကားေတြမ်ား ျဗဳန္းဆို ၀င္လာမလား၊ ဘယ္ေနရာမွာ ခ်ိဳင့္ခြက္ေတြ ရွိေနသလဲ၊ ဘယ္ေနရာမွာ ေက်ာက္ခဲတုန္းေတြ ရွိေနမလဲ၊ ဒါေတြကို ဂ႐ုတစိုက္ ၾကည့္ေနသင့္တယ္။

အဲဒီလိုပဲ ကိုယ့္ရဲ႕ လက္ရွိဘ၀ေလးကို အဲဒီလို ေမာင္းႏွင္လိုက္။ ကိုယ့္အသိဉာဏ္နဲ႔ အရွိန္တင္သင့္တဲ့ေနရာမွာ အရွိန္တင္လိုက္၊ အရွိန္ေလွ်ာ့ေမာင္းသင့္တဲ့ေနရာမွာ ေလွ်ာ့လိုက္၊ ဘယ္ေနရာကေန အတားအဆီး အေနွာက္ အယွက္ေတြ ၀င္လာမလဲ၊ …စသျဖင့္ ဒါေတြကို ဂ႐ုထားရမယ္၊ ကိုယ့္ေရွ႕မွာ အပိတ္အပင္ အတားအဆီး ေတြ႕ၿပီ ဆိုတာနဲ႔ ဇြတ္တိုးမ၀င္နဲ႔၊ ……….ၿငိမ့္လိုက္…….။ အဲဒီလို ၿငိမ့္လိုက္ၿပီးကာမွ ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ၿငိမ္ၿငိမ္ေလးေကြ႕ ေမာင္းသြားလိုက္ရင္ ဘ၀မွာ ၾကံဳေတြ႕ရမယ့္ စီးပြားပ်က္မႈေတြ၊ စိတ္ဆင္းရဲမႈေတြကေန ၿငိမ္းေအးတဲ့ အေျခအေန တစ္ခုကို ရသြားပါလိမ့္မယ္”

(၇)
“တရားထိုင္တာ ဘယ္လိုေနလဲ” “ဘယ္လိုနည္းနဲ႔ ထိုင္တာလဲ”။ အတူေန သူငယ္ခ်င္းက စူးစမ္းသည္။
“႐ိုး႐ိုးေလးပါပဲ၊ ထိုင္လိုက္တယ္ေပါ့ကြာ၊ ထိုင္ၿပီးၿပီဆိုတာနဲ႔ ကိုယ့္စိတ္ေလးကို ၾကည့္လိုက္တယ္၊ စိတ္သြားေန တာကို လိုက္ၾကည့္တယ္၊ ျမင္ၿပီဆိုတာနဲ႔ ေသခ်ာၾကည့္လိုက္ စိတ္ေလးက အရွိန္အဟုန္ျပင္းစြာနဲ႔ လွည့္လည္ ေျပးလႊားေနတာကို ေတြ႕လိမ့္မယ္၊ ေျပးေနတဲ့စိတ္ကို ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္လိုက္ရမလား၊
မဟုတ္ဘူး၊ ေသေသခ်ာခ်ာ ဆက္ၾကည့္ေနလိုက္၊

စိတ္ကေလးေျပးေနတဲ့လမ္းမွာ အေႏွာက္အယွက္ သို႔မဟုတ္ ေသာကျဖစ္စရာအာ႐ံု သို႔မဟုတ္ အတားအဆီး ေတြ ေတြ႕လာလိမ့္မယ္၊ ေတြ႕ၿပီဆိုတာနဲ႔ စိတ္ရဲ႕ေျပးေနတဲ့အဟုန္ကို ခဏျဖစ္ျဖစ္ ၿငိမ့္ေပးလိုက္၊ ၿငိမ္သြားလိမ့္ မယ္၊ ၿပီးမွ စိတ္ရဲ႕အလိုအတိုင္း ျပန္ထားလိုက္၊ အတားအဆီးေတြက သူ႔ကို ေတြ႕တာနဲ႔ အရွိန္မေလွ်ာ့လိုက္ရင္၊ ကိုယ္က ဉာဏ္ပညာနဲ႔ ၿငိမ့္မေပးလုိက္ဘူးဆိုရင္ ၀႐ုန္းသုန္းကား ျဖစ္ကုန္တတ္တယ္။ ဒီေတာ့ သူ႕ကို ေတြ႕တာနဲ႔ စိတ္အဟုန္ကို ၿငိမ့္လိုက္ရတယ္၊ ဒါဆိုရင္ ၿငိမ္းခ်မ္းသြားတဲ့စိတ္ကို ေတြ႕ရလိမ့္မယ္”

(၈)
“ဒါဆိုရင္ ၿငိမ့္၊ ၿငိမ္၊ ၿငိမ္းက ေတာ္ေတာ္ အစြမ္းထက္ပါလားေနာ္”

ဒီအေၾကာင္းေတြကို သူငယ္ခ်င္းကို ရင္ဖြင့္ျပေတာ့ ၿငိမ္ၿငိမ္ေလး နားေထာင္ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းက ထေျပာသည္။
“ဟုတ္တယ္။ ဒါက တရားထိုင္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာပဲ အသံုးက်တာ မဟုတ္ဘူး။ ေန႔စဥ္ဘ၀၊ ေန႔စဥ္အလုပ္၊ ေန႔စဥ္ အေျပာ၊ ေန႔စဥ္အေတြး …..စတာေတြထဲက ကာလတို အခိုက္အတန္႔ေလးကို ၾကည့္လိုက္စမ္းပါ။ တစ္ခါတစ္ေလ တစ္ခုခုေၾကာင့္ အရမ္း၀မ္းနည္းသြားတာမ်ိဳး၊ စိတ္အရမ္းညစ္သြားတာမ်ိဳး၊ …..၊ စသည္ ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ အဲဒီလို စိတ္ေတြ ျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ ဖ်က္ကနဲ အဲဒီစိတ္ကို ျမင္ေအာင္ၾကည့္လိုက္၊ ရင္ထဲမွာ အရွိန္အဟုန္ျပင္းျပင္းနဲ႔ ႏွလံုးေတြဘာေတြေတာင္ အခုန္ျမန္လို႔ ေျပးေနလိုက္တာကို ေတြ႕ရမယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ အဲဒီစိတ္လမ္းေၾကာင္း အဟုန္ကို ၿငိမ့္ေပးလိုက္ၾကည့္စမ္းပါ၊ ၿငိမ္မသြားဘူးဆိုရင္ ငါ့ကို လာေျပာ၊ ေသခ်ာေပါက္ ၿငိမ္သြားလိမ့္မယ္၊ ဒါကို အက်င့္တစ္ခု ျဖစ္သြားေအာင္ လုပ္၊ ၿငိမ္းေအးမႈကို မၾကာခဏ ခံစားရလိမ့္မယ္”

(၉)
သူငယ္ခ်င္းတို႔ႏွင့္ စကားေျပာၿပီး အခန္းျပင္ ထြက္လိုက္ေတာ့ မိုးသားတိမ္လိပ္ေတြကို ေအးခ်မ္းသာယာဖြယ္ ေတြ႕ခဲ့ရေလသည္။